TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSMAN BAYDEM İR BAŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2018/10290) Karar Tarihi: 8/2/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/10290 Karar Tarihi : 8/2/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Osman BAYDEM İR Vekili : Av. Serdar ÇELEB İ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, bir siyasetçi olan ba şvurucunun kulland ığı ifadeler nedeni
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSMAN BAYDEM İR BAŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2018/10290) Karar Tarihi: 8/2/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/10290 Karar Tarihi : 8/2/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Osman BAYDEM İR Vekili : Av. Serdar ÇELEB İ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, bir siyasetçi olan ba şvurucunun kulland ığı ifadeler nedeniyle hakaret suçundan cezaland ırılmas ının ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. 2. 3/11/2012 tarihinde Diyarbak ır'da Özgür Ya şam İçin Vicdan Bulu şmas ı ad ıyla açık hava toplant ısı yap ılmak üzere Diyarbak ır Valiliğinden (Valilik) izin talep edilmi ştir. Valilik, 1/11/2012 tarihli karar ıyla il merkezinde 3/11/2012 tarihinde gerçekle ştirilmek istenen her türlü toplant ı, gösteri yürüyü şü, eylem ve etkinlikleri yasaklad ığını aç ıklam ıştır. 3. Aç ıklama sonras ında, içerisinde olay tarihinde Diyarbak ır Büyükşehir Belediye Başkan ı olan başvurucunun da oldu ğu bir grup Valilik binas ı önünde toplanm ıştır. Emniyet görevlilerinin milletvekili olmayan ki şilerin bahçe d ışına ç ıkmas ı yönünde yapm ış olduklar ı uyar ı üzerine ba şvurucu, emniyet görevlilerine hitaben "Allah belan ızı versin, Allah belan ızı versin, Allah belan ızı versin, fa şistler, Allah belan ızı versin, Allah sizi yok etsin, şerefsizler, alçaklar, fa şistler" şeklinde sözler sarf etmi ştir. 4. Diyarbak ır Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) başvurucu hakk ında soruşturma ba şlatm ış ve 21/11/2016 tarihli iddianame ile ba şvurucunun hakaret suçundan cezaland ırılmas ı talebiyle kamu davas ı açm ıştır. 5. Yarg ılamay ı yapan Diyarbak ır 4. Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 5/10/2017 tarihinde ba şvurucunun hakaret suçundan 1 y ıl 5 ay 15 gün hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/10290 Karar Tarihi : 8/2/2023 36. Başvurucunun istinaf talebi üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi 23/3/2018 tarihinde verdi ği kararda, Mahkemenin karar ını kald ırm ış ise de sonuç cezada herhangi bir de ğişiklik yapmam ış ve karar kesinle şmiştir. 7. Başvurucu, nihai karar ı 26/3/2018 tarihinde ö ğrendikten sonra 16/4/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 8. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 9. Başvurucu, olay günü valilik binas ına girişine izin verilmemesi, parti il başkan ının emniyet güçleri taraf ından darp edilmesi nedeniyle an ılan sözleri sarf etti ğini iddia etmi ştir. 10. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ının son cümlesi şöyledir: "Başvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı şartt ır." 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 12. An ılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya ç ıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır (Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 13. Başvuru yollar ının tüketilip tüketilmedi ği ilke olarak Anayasa Mahkemesine başvurunun yap ıldığı tarihteki duruma bak ılarak değerlendirilir. Ancak Anayasa Mahkemesi baz ı durumlarda bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra olu şturulan yeni ba şvuru yollar ının tüketilmesi gerekti ğine de karar verebilir. Özellikle belli konulardaki sorunlara çözüm bulmak amac ıyla sonradan olu şturulmuş bir yol söz konusu ise ikincillik ilkesi, o konudaki temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddialar ının -bu yol vas ıtas ıyla- öncelikle idari ve yarg ısal makamlarca de ğerlendirilmesine imkân tan ınmas ını gerekli k ılabilir (baz ı değişikliklerle bkz. Sait Orçan, B. No: 2016/29085, 19/7/2017, 35). 14. Bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra yeni bir ba şvuru yolunun olu şturulmas ı hâlinde Anayasa Mahkemesi söz konusu ba şvuru yolunun düzenleni ş şekli itibar ıyla ulaşılabilir olup olmad ığını, ihlal iddialar ı yönünden makul bir ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama niteli ğini haiz olup olmad ığını değerlendirir. Somut olayda 17/10/2019 Başvuru Numaras ı: 2018/10290 Karar Tarihi : 8/2/2023 4tarihli ve 7188 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Baz ı Kanunlarda De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Kanun'un 29. maddesi ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286. maddesine eklenen (3) numaral ı fıkra kapsam ındaki suçlarla ilgili olarak daha önce bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar bak ımından sonradan temyiz kanun yolu aç ılm ış olup aç ılan temyiz kanun yolunun ulaşılabilir olmad ığı ve ihlal iddialar ıyla ilgili ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunmad ığı söylenemez. Sonradan aç ılan bu yol, usul hukukundaki temyiz kanun yolunun ba şvuru süresi ve belli s ınırda kalan cezalar aç ısından geni şletilmiş şekli olup anılan başvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı aç ıktır (Mehmet Ayçilek , B. No: 2018/14603, 10/12/2019, 29-31). 15. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 8/2/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.