TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EMRAH ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/16688) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Emrah ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumundaki tutulma ko şullar ının hükümlünün sa ğlık durumuna uygun hale getiri
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EMRAH ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/16688) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Emrah ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumundaki tutulma ko şullar ının hükümlünün sa ğlık durumuna uygun hale getirilmemesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 21/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 8. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 310. 1986 do ğumlu olan ba şvurucu, silahla ya ğma ve kasten öldürme suçlar ından hükümlü olup Bak ırköy Metris 2 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutulmaktad ır. 11. Başvurucu; kronik kalp ve yüksek tansiyon hastas ı olduğunu, hakk ında düzenlenen sa ğlık raporlar ında hayati tehlike olu şturmas ı nedeniyle tutuldu ğu oda sıcakl ığının 25 derece civar ında olmas ı gerektiğinin tespit edildi ğini ifade ederek oda sıcakl ığının yeterli derecede tutulmad ığını iddia etmi ş ve odas ına mini klima- ısıtıcı verilmesini İnfaz Kurumundan talep etmi ştir. 12. Başvurucunun bulundu ğu odaya mini klima tak ılmas ı veya başvurucuya ısıtıcı verilmesi hususuna ili şkin olarak 28/11/2016 tarihinde İdare ve Gözlem Kurulu taraf ından başvurucunun talebinin reddedildi ği İnfaz Kurumunca bildirilmi ştir. Kararda, Kurum kaloriferlerinin merkezî sistem ile çal ışmakla birlikte tam zamanla çal ıştığı durumda odalar ın ortalama s ıcakl ığının 20-25 derece aras ında oldu ğu, gün içinde kalorifer suyunun sirkülasyonu s ıras ında ara ara s ıcakl ığın düştüğü, sirkülasyon sa ğland ıktan sonra odalar ın sıcakl ığının tekrar 20-25 dereceye ç ıktığının tespit edildi ği, ayr ıca mini klima tak ılmas ının veya ısıtıcı verilmesinin 17/6/2005 tarihli ve 25848 say ılı Ceza İnfaz Kurumlar ında Bulundurulabilecek E şya ve Maddeler Hakk ında Yönetmelik (Yönetmelik) gere ğince mümkün olmad ığı belirtilmi ştir. 13. Başvurucu, Bak ırköy İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) başvurarak İnfaz Kurumunda tutuldu ğu süre boyunca bir kez kalp krizi ve bir kez kalp spazm ı geçirdiğini, bu nedenle be ş kez anjiyo oldu ğunu belirtmi ş; hayati tehlikesi bulunmas ı nedeniyle mini klima veya ısıtıcı verilmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 14. Başvurucu hakk ında düzenlenen sa ğlık raporlar ı kısaca şöyledir: - Dr. Lütfi K ırdar Kartal E ğitim ve Ara ştırma Hastanesinin 10/7/2014 tarihli raporu şöyledir: Hastan ın mevcut tedavisinin devam ı için, ayr ıca yaz aylar ında olunmas ı nedeniyle yüksek tansiyonu bulunan hastan ın oda s ıcakl ığının 24-25 derece olmas ı yüksek tansiyon aç ısından önemlidir. Yüksek s ıcakl ık nedeniyle hastada major vasküler olay ve akciğer ödemi benzeri riskli, hayati tablolar oluşabilir. - Sinop Atatürk Devlet Hastanesinin 20/7/2015 tarihli raporu şöyledir: Hastan ın mevcut tedavisinin devam ı için, ayr ıca yaz aylar ında olunmas ı nedeniyle yüksek tansiyonu bulunan hastan ın oda s ıcakl ığının 24-25 derece olmas ı tansiyon yüksekli ği açısından önemlidir. Yüksek s ıcakl ık nedeniyle hastada major vasküler olay ve akciğer ödemi benzeri riskli, hayati tablolar olu şabilir. - Dr Siyami Ersek Gö ğüs Kalp ve Damar Cerrahisi E ğitim ve Ara ştırma Hastanesinin 20/1/2016 tarihli raporu şöyledir: Hasta dirençli hipertansiyon nedeniyle takip edilmekte olup kulland ığı ilaçlar (...). Buna ra ğmen zaman zaman hipertansiyon ataklar ı yaşamaktad ır. Hiper tansiyon ataklar ında serebrovasküle r hadise, aort diseksiyonu , miyokardiyal hasar akci ğer ödemi gibi hayat ı tehdit edebilecek, hayati önemi haiz komplikasyonlar ya şayabilir. Bu nedenle hastan ın kald ığı oda şartlar ının soğuk ve s ıcak olmamas ı ortalama oda s ıcakl ığında (24 derecede) tutulmaya azami özen gösterilmesi sa ğlığı ve hayat ı aç ısından önem arz etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 415.İnfaz Hâkimli ği, başvurucu hakk ında al ınan tüm sa ğlık raporlar ını temin etmi ş ve raporlarla birlikte ba şvurucuyu Adli T ıp Kurumu Ba şkanl ığı 3. İhtisas Kuruluna (Adli T ıp Kurumu) sevk ederek ba şvurucunun bulundu ğu oda ısısının 24-25 derecede sabit olmas ında tıbbi aç ıdan zorunluluk bulunup bulunmad ığı hususunda Adli T ıp Kurumundan görü ş istemiştir. 16. Adli T ıp Kurumunun 28/12/2016 tarihli raporunun sonuç k ısm ı şöyledir: "Bilal oğlu 1986 do ğumlu Emrah Özdemir ad ına düzenlenen dosyadaki mevcut belgeleri ve kurulumuz muayene bulgular ına göre halihaz ırda; normal oda ısısı koşullar ında, diyeti, tedavisi ve önerilen aral ıklarla düzenli poliklinik kontrollerinin sağlanarak cezaevi şartlar ında infaz ına devam edilebilece ği oy birliği ile mütalaa olunur". 17.İnfaz Hâkimli ği 25/1/2017 tarihinde ba şvurucunun talebinin reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dosyan ın kül halinde de ğerlendirilmesi neticesinde; Hükümlü hakk ında dosyada mevcut raporlar ı aras ında farkl ılıklar olmas ı nedeniyle hakimli ğimizce yeniden adli t ıp kurumuna sevk edildi ği ve hükümlü hakk ın da Adli T ıp Kurumu 3. Adli T ıp İhtisas Kurulunun 28/12/2016 tarih ve 23960 karar numaral ı raporunun tanzim edildi ği mevc u rapora istinaden hükümlünün'...normal oda ısısı koşullar ında, diyeti, tedavisi ve önerilen aral ıklarla düzenli poliklinik kontrollerinin sa ğlanarak cezaevi şartlar ında infaz ına devam edebilece ği...' bildirildi ği anlaşılmakla Cumhuriyet ba şsavc ılığının 23/01/2017 tarihl i mütalaas ı doğrultusunda Metris 2 Nolu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlü ğü İdare ve Gözlem Kurulu Ba şkanl ığının ... karar ında bir hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ulaşıldığından taleplerin ayr ı ayr ı reddine ..." 18. Başvurucunun an ılan karara yapt ığı itiraz, Bak ırköy 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 8/2/2017 tarihli karar ıyla İnfaz Hâkimli ği karar ının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesine istinaden reddedilmi ştir. 19.İtiraz ı reddi karar ı, başvurucuya 10/2/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 21/2/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 21. Başvurucu daha sonra 2018 y ılında ayn ı taleple yeniden Kuruma ba şvurmuş, talebinin reddedilmesi üzerine ba şvuru yollar ını tüketerek 17/7/2018 tarihinde ya şam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmek suretiyle 2018/22908 numaral ı bireysel ba şvuruda bulunmuştur. 22. Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Birinci Komisyonu (Komisyon) taraf ından 17/7/2019 tarihinde kötü muamele yasa ğı kapsam ında değerlendirilen ba şvurucunun ikinci başvurusunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 23. Mahkemenin 8/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 5A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 24. Sağlık raporlar ıyla doğrulanan kronik hastal ıklar ı olduğunu iddia ede n başvurucu; İnfaz Kurumunda bulundu ğu oda ısısının yaz aylar ında çok yüksek veya k ış aylar ında çok dü şük olmas ından ötürü hayati tehlikesinin bulundu ğunu ve bu tehlikeyi bertaraf etmek amac ıyla odas ına mini klima tak ılmamas ının veya ısıtıcı verilmemesinin yaşam hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmektedir. 25. Bakanl ık görüşünde, ba şvurucunun cezaevinde bulundu ğu süre içerisinde cezaevi yönetimi taraf ından kendisine her türlü t ıbbi destek ve tedavi sa ğland ığı, bu kapsamda ba şvurucunun birçok defa Devlet Hastanesine veya Sa ğlık Merkezine sevk edildiği, bu sevkler sonucunda gerekli muayene ve tedavilerin yap ıldığı belirtilmi ştir. Ayr ıca başvurucunun, rahats ızlığının cezaevi şartlar ı veya yetkililerin uygulamalar ından kaynaklanan nedenlerle kötüle ştiği ve bu nedenlerle do ğal olarak özgürlükten yoksu n bırak ılma nedeniyle ortaya ç ıkan ızdırap ve ac ının ötesinde bir ızdırap ve ac ıya maruz kald ığı yönünde bir delil ortaya koyamad ığına işaret edilerek ba şvurucunun bar ındırılma şartlar ının asgari ağırlık eşiğini aşan bir muamele olarak de ğerlendirilip de ğerlendirilemeyece ği hususunda takdirin Anayasa Mahkemesine ait oldu ğu bildirilmi ştir. 26. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı cevab ında başvuru formunda dile getirdi ği hususlar ı yinelemi ş, hastal ığı nedeniyle daha önce kald ığı ceza infaz kurumunda oda koşullar ının iyileştirildiğini ancak kalmakta oldu ğu ceza infaz kurumunca taleplerinin reddedilmesi nedeniyle hayati riskinin devam etti ğini beyan etmi ştir. B. Değerlendirme 1. Uygulanabilirlik Yönünden 27. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. ... Kimseye i şkence ve eziyet yap ılamaz; kimse insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz." 28. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin özü, tutulma koşullar ının özel sağlık durumu nedeniyle ya şamsal risk ta şıdığı ile ilgilidir. 29. Anayasa Mahkemesi ceza infaz kurumlar ının fiziki ve t ıbbi imkânlar ının sağlık durumuna uygun olmamas ı nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetleri daha önce Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer verilen kötü muamele yasa ğı bağlam ında incelemi ştir (Mete Dursun , B. No: 2012/1195, 18/11/2015; Serdar Öztürk, B. No: 2013/7532; 4/2/2016; Sabri Kaya, B. No: 2014/8482, 29/6/2016; Ergin Akta ş, B. No: 2014/14810, 21/9/2016; Hayati Kaytan , B. No: 2014/19527, 16/11/2016 ). Bu nedenle ya şam hakk ı yönünden ayr ıca incelemeyi gerektiren özel bir sorun ihtiva etmeyen ve kötü muamele Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 6yasağı ile bağlant ılı kurularak ileri sürülen iddialar ın incelemesinde yukar ıda yer verilen içtihatlardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum tespit edilmemi ştir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden30. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: Kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelemesinin usul ve esaslar ı ile ilgili di ğer hususla r İçtüzükle düzenlenir. 31. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: (1) Bölümler ya da komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hallerde düşme karar ı verilebilir: ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bi r başvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve sınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir. 32. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 81. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı şöyledir: Bölümler ve Komisyonlarca verilen kararlar kesindir. Kararlar ın imzal ı as ıl suretleri Mahkeme ar şivinde saklan ır. Birer örne ği başvurucuya, Adalet Bakanl ığına ve di ğer ilgililere tebli ğ edilir. 33. Başvurucunun benzer şikâyetlerine ili şkin olarak ba şvuru yollar ını tüketmek suretiyle daha sonra yapt ığı bireysel ba şvuru 17/7/2019 tarihinde aç ıkça dayanaktan yoksun bulunup ba şvurunun kabul edilemez oldu ğu değerlendirilmi ştir. Bu durumda öncelikle değerlendirilmesi gereken husus, mevcut ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir nedenin bulunup bulunmad ığıdır. 34. Başvurucunun sa ğlık problemleri nedeniyle bar ındırıldığı odan ın s ıcakl ığının yaşam ı üzerinde risk yaratmayacak derecede tutulmad ığını iddia ederek odas ında mini klima veya ısıtıcı kullanmas ına izin verilmesine yönelik 2017 ve 2018 y ılındaki taleplerinin İnfaz Kurumu ve ard ından yarg ı makamlar ı taraf ından ikişer kez reddedilmesinin ard ından başvurucu her iki yarg ı sürecini de ayr ı bireysel ba şvuru konusu yapm ıştır. 35. Başvurucunun 2018 y ılına kadar olan şikâyetlerini konu alan ikinci başvurus u Komisyon taraf ından kabul edilemez bulunmu ştur. Bu durumda, ba şvurucunun mevcut -ilk- başvuru konusunu olu şturan 2017 y ılına kadar olan benzer şikayetlerini kapsayacak şekilde 2018 y ılına kadar olan şikayetlerinin tamam ı Komisyon taraf ından daha önce karara bağland ığı dikkate al ındığında başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı k ılan bir nedenin kalmad ığı anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/16688 Karar Tarihi : 8/7/2020 736. Öte yandan İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen başvurunun incelenmesinin devam ında Anayasa'n ın uygulanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı herhangi bir durumun da söz konusu olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 37. Aç ıklanan gerekçelerle İçtüzük ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendi gere ğince başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 8/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş