TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYDIN AKGÜL BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/6063) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/6063 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Ayşenur TUNCER Başvurucu : Ayd ın AKGÜL I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık görüşte ziyaretçiler ile mahpuslar aras ında temas ı ve geçi şi engelleyecek şekilde ma
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYDIN AKGÜL BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/6063) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/6063 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Ayşenur TUNCER Başvurucu : Ayd ın AKGÜL I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık görüşte ziyaretçiler ile mahpuslar aras ında temas ı ve geçi şi engelleyecek şekilde masalar ın yan yana dizilmesi uygulamas ının kald ırılmas ı talebinin esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Bireysel ba şvuru tarihinde Silivri L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Kurum) hükümlü olarak tutulan ba şvurucu 21/12/2022 tarihinde tahliye edilmi ştir. 3. Başvurucu 21/9/2018 tarihinde Silivri 3. İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) yapt ığı şikâyet başvurusunda aç ık görüşlerde bariyer şeklindeki masa düzeni uygulanmas ının kald ırılmas ını talep etmi ştir. İnfaz Hâkimli ği 2/10/2018 tarihli karar ıyla, şikâyet başvurusunu içeren dilekçenin esas ına girmeden reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde aç ık görüşlerde bariyer şeklindeki masa düzeni uygulamas ının kald ırılmas ına ilişkin talebin 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hâkimli ği Kanunu'na göre infaz hâkimliklerinin görev ve yetkisi dâhilinde olmad ığı belirtilmi ştir. Söz konusu karara kar şı başvurucu taraf ından yap ılan itiraz, Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin (A ğır Ceza Mahkemesi) 13/12/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Kararda, İnfaz Hâkimli ğince verilen kararda usul ve yasaya ayk ırı bir yönün bulunmad ığı belirtilmi ştir. 4. Başvurucu, nihai hükmü 16/1/2019 tarihinde tebellü ğ ettikten sonra 14/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 5. Komisyonca ba şvurucunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölü m taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/6063 Karar Tarihi : 1/11/2023 3II. DEĞERLEND İRME 6. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013). 7. Başvurucu; aç ık görüşlerde masalar ın ziyaretçiler ile mahpuslar aras ında temas ı ve geçişi engelleyecek şekilde yan yana dizilmesi suretiyle bir nevi bariyer olu şturulduğunu, ziyaretçileri ile yan yana oturamad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının, eşitlik ilkesinin, kötü muamele yasa ğının ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Adalet Bakanl ığı görüşünde, Anayasa Mahkemesinin ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin içtihatlar ına yer verilmi ş ve olay ın somut ko şullar ı dikkate al ınarak an ılan içtihatlar ışığında inceleme yap ılmas ının uygun olaca ğı ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında bireysel ba şvuru formunda ileri sürdü ğü iddialar ını yinelemiştir. 8. Başvuru özetle hükümlü olan ba şvurucunun, aç ık görüşlerde masalar ın ziyaretçiler ile mahpuslar aras ında temas ı ve geçisi engelleyecek şekilde yan yana dizilmesi uygulamas ının kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine yap ılan şikâyet başvurusunun hukuka ayk ırı şekilde esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle ihlal iddialar ının dile getirebilece ği etkili bir ba şvuru yolunun bulunmamas ına, bir ba şka deyişle mevcut yarg ısal sistemin etkili şekilde işletilmemesine ili şkindir. Bu kapsamda ba şvurucunun iddialar ının öncelikle Anayasa'n ın 20. maddesinde düzenlenen aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 40. maddesinde güvence alt ına al ınan etkili ba şvuru hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği kanaatine var ılm ıştır. 9. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 10. Anayasa Mahkemesi ceza infaz kurumlar ındaki birtak ım uygulamalar ın teme l hak ve hürriyetlere müdahale te şkil ettiği ve kald ırılmas ı gerektiği konusunda ileri sürülecek iddialar ın esas ının incelenmesine imkân sa ğlayan ve gerekti ğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollar ının olmas ının ilgililere etkili ba şvuru hakk ının sağlanmas ı bak ımından bir gereklilik oldu ğunu Meral Dan ış Beştaş (3) karar ında kabul etmi ştir (Meral Danış Beştaş (3), B. No: 2017/34087, 13/10/2020, 40). Dolay ısıyla başvurucunun aç ık ve kapal ı görüşler ile telefon görü şmelerinin k ısıtlı olmas ı konusunda ileri sürülen iddialar ın da bu kapsamda ele al ınmas ı ve bir yarg ı merciince incelenmesi ba şvurucuya etkili bir ba şvuru yolunun sa ğlanmas ı aç ısından önemlidir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Meral Danış Beştaş (3), 44). 11. Somut olayda ba şvurucunun aç ık görüşlerde hükümlüler ile ziyaretçileri aras ındaki bariyer şeklindeki masa düzeni uygulanmas ının kald ırılmas ına yönelik şikâyetleri, şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'da düzenlenen infaz hâkimliklerinin görev alan ına girmediği gerekçesiyle derece mahkemelerince esasa girilmeden reddedilmi ştir. Bu itibarla derece mahkemelerince ba şvurucunun şikâyetleri konusunda bir inceleme ve ara ştırma yap ılmad ığı anlaşılmaktad ır. Şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkras ında yer alan ve infaz hâkimliklerine mahpuslar ın hak ve hürriyetlerinin korunmas ı adına geniş bir görev alan ı tan ıyan düzenlemenin kapsam ına hangi nedenlerle girmedi ği hususunda derece mahkemelerince ikna edici aç ıklamalarda bulunulmad ığı görülmektedir. Başvuru Numaras ı: 2019/6063 Karar Tarihi : 1/11/2023 412. Başvurucunun İnfaz Hâkimli ğine yapt ığı şikâyet ba şvurusunda infaz hâkimliğinin görevli ve yetkili olmad ığı yönünde verilen karar ın bu yönüyle ilgili ve yeterli gerekçeler içermedi ği, başvurucunun iddialar ının incelenmesine ve uygun bir telafi şans ı sunmaya elveri şli olmad ığı anlaşılmaktad ır. İtiraz ın yap ıldığı Ağır Ceza Mahkemesi de bu eksikliği gidermeye yönelik bir gerekçeye yer vermemi ştir. Neticede ba şvurucuya, aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında olduğunu ileri sürdü ğü müdahalenin ortadan kald ırılmas ı talebiyle ba şvurabilece ği ve asgari güvenceleri içeren, pratikte de i şleyen etkili bir hukuk yolunun sunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 13. Aç ıklanan gerekçelerle aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 14. Başvurucu, ihlalin tespiti ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 15. Başvurucunun 21/12/2022 tarihinde tahliye edilmesi nedeniyle tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmamaktad ır. 16. Öte yandan eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla giderilebilmesi için ba şvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde düzenlenen aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa n ın 40. maddesinde güvence alt ına al ınan etkili ba şvuru hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2019/6063 Karar Tarihi : 1/11/2023 5F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Silivri 3. İnfaz Hâkimli ği (E.2018/2791, K.2018/2781) ve Silivri A ğır Ceza Mahkemesi (2018/2570 D. İş) ile Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 1/11/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.