TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEYA FAR PETROL ÜRÜNLER İ NAKLİYE TEM İZLİK İNŞAAT TUR İZM SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/27923) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Meya Far Petrol Ürünleri Nakliye Temizlik İnşaat Turizm Sanayi ve Ti
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEYA FAR PETROL ÜRÜNLER İ NAKLİYE TEM İZLİK İNŞAAT TUR İZM SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/27923) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Meya Far Petrol Ürünleri Nakliye Temizlik İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili : Av. Levent KAHYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari para cezas ının iptal edilmesi talebiyle sulh ceza hâkimli ğine yap ılan başvuruda karar sonucunu de ğiştirebilecek nitelikteki esasl ı bir iddian ın karşılanmamas ı ve delillerin de ğerlendirilmesinde hata yap ılmas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/8/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, İzmir'in Kar şıyaka ilçesinde alkollü içki sat ışının da yap ıldığı bir büfe işletmektedir. Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 38. Karşıyaka Kaymakaml ığı İlçe Emniyet Müdürlü ğü kolluk görevlilerince 8/10/2018 tarihi saat 23.25 civar ında O.G. adl ı kişinin başvurucunun i şlettiği büfeden bira sat ın ald ığı tespit edilmi ş, bunun üzerine tutanak düzenlenmi ştir. Tutanakta kolluk görevlilerince O.G.nin elinde siyah bir po şetle büfeden ç ıktığının görüldü ğü, kendisine büfeden ne sat ın ald ığının sorulmas ı üzerine O.G.nin elindeki po şeti göstererek bira sat ın ald ığı yönünde beyanda bulundu ğu belirtilmi ştir. Tutanak kolluk görevlileri, O.G. ve başvurucu yetkilisi taraf ından imzalanm ıştır. Başvurucu yetkilisi ayr ıca tutana ğın imza bölümüne " İmtina ediyorum. " şeklinde şerh düşmüştür. 9.İlçe Emniyet Müdürlü ğü bu tutana ğı Tar ım ve Orman Bakanl ığı Tütün ve Alkol Daire Ba şkanl ığına (Daire Ba şkanl ığı) göndermi ştir. Başvurucunun yetkilisinin savunmas ı alındıktan sonra Daire Ba şkanl ığı 5/12/2018 tarihinde ba şvurucunun saat 22.00'den sonra alkollü içki sat ışı yapt ığı gerekçesiyle 42.076 TL tutar ında idari para cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 10. Başvurucu bu idari para cezas ının iptal edilmesi talebiyle 27/3/2019 tarihinde Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimli ğinde (Hâkimlik) ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurucu iptal başvurusunda özetle O.G.nin elinde bir po şetle birlikte büfeye girerek alkollü içki sat ın almak istediğini beyan etmesi üzerine ba şvurucu yetkilisinin kendisine gece vakti alkollü içki sat ışı yapamayaca ğını söylediğini ve herhangi bir içki sat ışı yapmad ığını ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca O.G.nin büfeye giri ş an ına ilişkin herhangi bir tespit bulunmad ığını, cezay a esas al ınan tutana ğın O.G.nin büfeden ç ıktığı sırada kolluk görevlilerince durdurularak düzenlendi ğini ve alkollü içkilerin kendisine ait büfeden sat ın al ındığına dair bir varsay ıma dayan ıldığını belirtmiştir. Başvurucu, olay ın savunmas ında belirtti ği şekilde meydana geldi ği hususunun O.G. taraf ından imzalanarak Daire Ba şkanl ığına gönderilen yaz ılı beyan dilekçesiyle de sabit oldu ğunu ifade ederek bu dilekçeyi Hâkimli ğe sunmuştur. 11. Hâkimlik 4/7/2019 tarihinde ba şvuruyu reddetmi ştir. Ret gerekçesinde O.G.nin siyah bir po şetle büfeden ç ıktığının görüldü ğü, kolluk görevlilerince yap ılan kontrolde O.G.nin elindeki siyah po şet içerisinde dört adet şişe bira oldu ğu görülerek Tespit Tutana ğı tutulduğu, dolay ısıyla tutanak içeri ğine göre saat 22.00'den sonra alkollü içki sat ışı yap ıldığının anlaşıldığı belirtilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "İncelenen tüm dosya kapsam ına göre; itiraz eden hakk ında 4250 Say ılı Kanunun 6. Maddesinin be şinci f ıkras ı hükmüne ayk ırı olarak 22:00 - 06:00 saatleri aras ında perakende alkollü içki sat ışı yapmak hükmünün ihlalinden dolay ı idari para cezas ı tutanağı düzenlendi ği, 08/10/2018 tarihinde, [...] isimli iş yerinde alkollü içki sat ışı yap ıldığı duyumu üzerine yap ılan denetimde saat 23,25 s ıralar ında [O.G.] isimli şahs ın siyah po şetle iş yerinden ç ıktığının görüldü ğü, yap ılan kontrolünde şahs ın elindeki siyah po şette 4 adet Tuborg şişe bira oldu ğu görülerek tespit tutana ğı tutulduğu, itiraz edenin alkollü içki satışı yapt ığının görevlilerce 08/10/2018 tarihinde saat 23:30 de tutulan tutanak içeri ği ile belirlendi ği, iş yerinde tutanakta belirtilen saatte alkollü içki sat ışı yap ıldığının dosya kapsam ıyla sabit oldu ğu anlaşıldığından yasal ve hakl ı nedenlere dayanmayan itiraz ın reddine yönelik a şağıdaki gibi karar vermek gerekmi ştir. KARAR : Yukar ıda aç ıklanan nedenlerle ; İtiraza konu idari yapt ırım karar ının hukuka uygun olmas ı nedeniyle ba şvurunun 5326 Say ılı Yasan ın 28/8-a Maddesi gere ğince REDD İNE, " Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 412. Başvurucu; -di ğerlerinin yan ı s ıra- tutanak tan ığı O.G.nin yaz ılı beyan ı değerlendirilmeden karar verildi ğini, tan ığın hâkim huzurunda dinlenmedi ğini, varsay ıma dayal ı olarak cezaland ırıldığını, gerekçeli karar hakk ının ve masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürerek karara itiraz etmi ştir. 13. Başvurucunun itiraz ı, Karşıyaka 2. Sulh Ceza Hâkimli ğince söz konusu kararda bir isabetsizlik olmad ığı gerekçesiyle 4/7/2019 tarihinde reddedilmi ştir. 14. Başvurucu 5/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Mahkemenin 15/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 16. Başvurucu, tutanak tan ığı O.G.nin yaz ılı beyan ında idari para cezas ına konu olay ın tutanakta belirtildi ği şekilde meydana gelmedi ği ve ceza konusu alkollü içkilerin bir başka işyerinden sat ın al ındığı belirtilmi ş olmas ına rağmen gerekçeli kararda bu hususun değerlendirilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 17. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen birçok ba şvuruda gerekçeli karar hakk ının kapsam ve içeri ğini belirlemi ştir. Mahkeme; içtihad ında insan haklar ına ilişkin güvencelerin soyut ve teorik olarak de ğil uygulamada ve etkili bir şekilde sa ğlanmas ı amac ının gerçekleşmesi için derece mahkemelerinin ileri sürülen iddia ve savunmalara şeklen cevap vermiş olmas ının yeterli olmad ığına, iddia ve savunmalara verilen cevaplar ın dayanaks ız olmamas ı, tutarl ı ve makul olmas ı gerektiğine vurgu yapm ıştır. Mahkeme özellikle aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyişle davan ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekti ğine dikkat çekmi ştir (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 25, 26; Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 33, 34; Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56, 57; Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31-39; Münür Ata , B. No: 2014/4958, 22/1/2015, 37-43; Hikmet Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/4894, 15/12/2015, 54-59; Şah Tar ım İnş. Tur. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847, 9/3/2016, 36-48). 18. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamaktad ır. Bu hak, taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve demokratik bir toplumda kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sağlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 31, 34). Mahkemelerin an ılan yükümlülü ğü, yarg ılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anla şılamaz. Ancak derece mahkemeleri, Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 5kendilerine sunulan tüm iddialara yan ıt vermek zorunda de ğilse de ( Yasemin Ek şi, 56) davan ın esas sorunlar ının incelenmi ş olduğu gerekçeli karardan anla şılmal ıdır. 19. Başvuru konusu olayda Hâkimlik; kolluk görevlilerince yap ılan denetim kapsam ında 8/10/2018 tarihinde ba şvurucunun i şletmekte oldu ğu büfeden saat 22.00'de n sonra alkollü içki sat ışının yap ıldığının tespit edilerek bunun tutanakla kay ıt alt ına al ındığı, tutanakta imzas ı bulunan O.G.nin beyan ına göre alkollü içki sat ışı yap ıldığının sabit oldu ğu gerekçesiyle ba şvurucunun idari para cezas ının iptal edilmesi talebiyle yapt ığı başvuruyu reddetmiştir (bkz. 11). Hâkimlik taraf ından dosya üzerinden yap ılan inceleme sonucunda O.G.nin olay tarihinde verdi ği beyana göre haz ırlanan tutana ğa itibar edilerek karar verildi ği anlaşılmaktad ır. Nitekim O.G.nin tutanakta kay ıt alt ına al ınan beyan ında kendisine büfeden herhangi bir ürün sat ın al ıp almad ığının kolluk görevlilerince sorulmas ı üzerine elindeki poşeti göstererek bira sat ın ald ığını ifade etti ği aç ıktır (bkz. 8). Buna göre Hâkimlik karar ının ilgili ve makul gerekçe içermedi ğinden söz etmek mümkün gözükmemektedir. Kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda de ğerlendirme konusu hüküm ve gerekçesinin uygun bulundu ğu dikkate al ındığında gerekçeli karar hakk ına yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu anlaşılmaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu; i şletmekte oldu ğu büfeden saat 22.00'den sonra alkollü içki sat ın alındığına dair delil bulunmad ığını, varsay ıma dayal ı olarak idari para cezas ı uyguland ığını ve lehe olan delillerin de ğerlendirilmedi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ı ile masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, şikâyetlerini masumiyet karinesinin sağlad ığı güvencelerle ili şkilendirmeden soyut olarak dile getirmi ştir. Başvurucunun masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının özü, delillerin de ğerlendirilmesinde hata yap ıldığına ve yarg ılaman ın sonucunun adil olmad ığına ilişkindir. Bu nedenle başvurucunun tüm iddialar ı yarg ılama sonucunun adil olmad ığı iddias ı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 23. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). Başvuru Numaras ı: 2019/27923 Karar Tarihi : 15/9/2021 624. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup derece mahkemesi kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 25. Başvurucu taraf ından ileri sürülen ihlal iddialar ının yukar ıda belirtilen içtihat kapsam ında kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu sonucuna var ıldığından başvurunun bu kısm ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM A. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/9/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş