TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET TAH İR AKSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/5907) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/5907 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Eşref Uğur ŞENOL Başvurucu : Mehmet Tahir AKSOY Vekili : Av. Mehmet Erol ALSAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, imar plan ında taşınmaz ın kamu hizmeti alan ına ayr ılmas
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET TAH İR AKSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/5907) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/5907 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Eşref Uğur ŞENOL Başvurucu : Mehmet Tahir AKSOY Vekili : Av. Mehmet Erol ALSAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, imar plan ında taşınmaz ın kamu hizmeti alan ına ayr ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ı ndan yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucunun maliki oldu ğu başvuruya konu Ankara'n ın Yenimahalle ilçesi İvedik-İmar Mahallesi 44675 ada 40 parsel numaral ı taşınmaz 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar plan ıyla 25/7/2001 tarihinde kentsel rekreasyon alan ı vasf ıyla kamu hizmeti alan ına ayr ılm ıştır. Başvurucu, ta şınmaz ın kamula ştırılmas ı istemiyle Ankara Büyük şehir Belediyesine (Belediye) ba şvurmuş fakat bu yoldan bir sonuç elde edememi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/5907 Karar Tarihi : 9/6/2020 38. Başvurucu, imar plan ında kamu hizmeti alan ına ayr ılan taşınmaz ın rayiç bedelinin ödenmesi istemiyle Belediye aleyhine 29/9/2011 tarihinde kamula ştırmas ız el atma nedeniyle tazminat davas ı açm ıştır. Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi davan ın idari yarg ıda görülmesi gerekti ği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar vermi ştir. Başvurucu, bu karar ın kesinle şmesi üzerine 14/4/2015 tarihinde Ankara 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yarg ı davas ı açm ıştır. 9. Başvurucu, yarg ılaman ın devam ı s ıras ında 13/2/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 10. Konu ile ilgili hukuk için bkz. Hüseyin Ünal, B. No: 2017/24715, 20/9/2018, 17-29. V.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 12. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun süre devam etmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 13. Bireysel ba şvuru sonras ında, 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir. 14. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi ve yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın, başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu Ba şkanl ığı (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 15.Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karar ında Anayasa Mahkemesi; yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmedi ği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel ba şvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ilişkin yolu ula şılabilir olma, ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkilili ğini tart ışmıştır (Ferat Yüksel , 26-36). 16. Ferat Yüksel karar ında özetle an ılan başvuru yolunun ki şileri mali külfet alt ına sokmamas ı ve başvuruda kolayl ık sağlamas ı nedenleriyle ula şılabilir oldu ğu, düzenleni ş şekli itibar ıyla ihlal iddialar ına makul bir ba şarı şans ı sunma kapasitesinden mahrum olmad ığı ve tazminat ödenmesine imkân tan ımas ı ve/veya bu mümkün olmad ığında başka türlü telafi Başvuru Numaras ı: 2017/5907 Karar Tarihi : 9/6/2020 4olanaklar ı sunmas ı nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sa ğlama imkân ına sahip olduğu hususunda de ğerlendirmelerde bulunulmu ştur (Ferat Yüksel , 33-36). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak ışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialar ıyla ilgili başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi oldu ğu görülen Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile ba ğdaşmayacağı sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel, 35, 36). 17. Somut ba şvuru yönünden de söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu; imar plan ında taşınmaz ın kamu hizmeti alan ına ayr ılmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiğini, bu müdahale sebebiyle ta şınmaz ını dilediği gibi kullanamad ığını, bu nedenle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 20. Başvurucunun yarg ılaman ın ilk derece mahkemesi önünde devam ı sıras ında bu başvuruyu yapt ığı anlaşılmaktad ır. Yap ılan incelemede söz konusu yarg ılama sürecine ili şkin olarak ba şvurucunun yukar ıda yer verilen hak ihlali iddialar ını 4/5/2018 tarihinde yapt ığı 2018/11678 ba şvuruda da ileri sürdü ğü tespit edilmi ştir. Bu ba şvuru, ilgisi nedeniyle 2016/37323 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmiştir. 21. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünün 15/11/2018 tarihli karar ıyla da bu başvuruya ili şkin olarak ba şvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verildi ği anlaşılm ıştır. 22. Bu kapsamda mevcut bireysel ba şvurunun mükerrer ba şvuru niteli ğinde oldu ğu değerlendirilmi ştir. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının mükerrer ba şvuru niteliğinde olmas ı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin ihlal iddian ın mükerrer ba şvuru niteliğinde olmas ı nedeniyle REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2017/5907 Karar Tarihi : 9/6/2020 5B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ