Rekabet Kurumu · D.2008-4-280 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-29/608- · K.09-29/608-147 Karar Tarihi : 18.6.2009 A. TOPLANTI

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-280 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-29/608-147 Karar Tarihi : 18.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Selvi KOCABAY C. ŞİKÂYET EDEN : ( ) ( ) Etimesgut/Ankara D. ŞİKÂYET EDİLEN : - Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. 20 Atatürk Oto

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-280 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-29/608-147 Karar Tarihi : 18.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Selvi KOCABAY C. ŞİKÂYET EDEN : ( ) ( ) Etimesgut/Ankara D. ŞİKÂYET EDİLEN : - Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. 20 Atatürk Oto Sanayi Sit. 2. Kısım 12. Sk. No:437 Maslak/İstanbul - Anadolu Sigorta A.Ş. Büyükdere C d. İş Kuleleri Kule 2 Kat:23 -26 34330 4. Levent/ İstanbul - Aksigorta A.Ş. Meclis -i Mebusan C d. No:67 34427 Fındıklı/ İstanbul - Allianz Sigorta A.Ş. Bağlarbaşı Kısıklı Cad. No:13 34662 Altunizade /İstanbul - Başak Groupama Sigorta A.Ş. 30 Groupama Plaza Eski Büyükdere C d No: 2 34398 Maslak /İstanbul - Güneş Sigorta A.Ş. Güneş Pl z. Büyükdere Cd. No:110 34394 Esentepe Şişli /İstanbul - Ankara Anonim Türk Sigorta A.Ş. Merkez Mh. Abide -i Hürriyet Cd. No:211 Bolkan Center 211 A Blok 34381 K:3 -4-6 Şişli/istanbul - Birlik Si gorta A.Ş. Ankara Caddesi No:126/B Sirkeci/ İstanbul 40 - HDI Sigorta A.Ş. Büyükdere Cd. C.E.M. İş Merkezi No:23 Kat: 7 -8-9 34361 Şişli / İSTANBUL 09-29/608 -147 2 - AIG Sigorta A.Ş. Emirhan Cd. Atakule A B lk. No:145 K: 7 -8-13 Dikiltaş Beşiktaş/İstanbul - Dubai Group Sigorta A.Ş. Altunizade Mh. Mahir İz Cd. No:23 Üsküdar/İstanbul - Demir Sigorta A.Ş. 50 Büyükdere C d. Özsezen İş Merkezi No.122/B 34394 Esentepe /Istanbul - Hür Sigorta A.Ş. Büyük dere Cd. No:15/A Hür Han 80260 Şişli/İstanbul - Eurok o Sigorta A.Ş. Büyükdere Cd. Nurol Plz . No:71 34398 Maslak/İstanbul - Arkas Sigorta Aracılık ve Danışmanlık Hizmetleri A.Ş. Liman C d. Arkas Binası, No:38 Alsa ncak/ İzmir - Türk Nip pon Sigorta A.Ş. Fahrettin Kerim Gökay Cd. No:16 34662 60 Altunizade/İstanbul - Aviva Sigorta A.Ş. Fahrettin Kerim Gökay C d. No:72 -74 Aviva Binası 34662 Küçük Çamlıca /İstanbul - Yapı Kredi Sigorta A.Ş. Büyükdere Cd. Yapı Kredi Pl z. A Blk . 34330 Levent/ İstanbul - Doğuş Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. Büyükdere Cd. Doğuş Grubu Binaları No:65 80670 İstanbul 70 E. DOSYA KONUSU : Anadolu Sigorta A.Ş., Aksigorta A.Ş., Allianz Sigorta A.Ş., Başak Gro upama Sigorta A.Ş., Güneş Sigorta A.Ş., Ankara Sigorta A.Ş., Birlik Sigorta A.Ş., HDI Sigorta A.Ş., AIG Sigorta A.Ş. ve Aviva Sigorta A.Ş. unvanlı sigorta şirketlerinin kasko sigortası kapsamında sundukları mini hasar onarımı hizmetini münhasıran AutoKing markasıyla faaliyet gösteren Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. den almaları sonucu söz konusu şirketin piyasada tekel konumuna geldiği, CNK Ticaret Ltd. Şti. nin rekabete aykırı bir şekilde piyasa dışına itildiği ve piyasaya girişlerin engellendiği iddiası i le CNK Ticaret Ltd. Şti. nin Yapı Kredi Sigorta A.Ş. ve Doğuş 80 Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile imzalamış olduğu mobil tampon ve plastik parça onarımı sözleşmelerini söz konusu teşebbüslerin feshetmesi ile pazar dışına itildiği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: İddiaya ilişkin ilk dilekçenin konusunu temel olarak Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. (Anadolu Sigorta) , Aksigorta A.Ş. (Aksigorta) , Allianz Sigorta A.Ş. (Allianz Sigorta) , Başak Groupama Sigorta A.Ş. (Başak Sigorta), Güneş Sigorta A.Ş. (Güneş Sigo rta), Ankara Sigorta A.Ş. (Ankara 09-29/608 -147 3Sigorta) , Birlik Sigorta A.Ş. (Birlik Sigorta) , HDI Sigorta A.Ş. (HDI Sigorta) , AIG Sigorta A.Ş. (AIG Sigorta) ve Aviva Sigorta A.Ş. (Aviva Sigorta) unvanlı sigorta 90 şirketlerinin kasko sigortası kapsamında sundukları mini hasar onarımı hizmetini münhasıran AutoKing markasıyla faaliyet gösteren Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. (Beken Otomotiv ) den almaları sonucu söz konusu şirketin piyasada tekel konumuna geldiği, CNK Ticaret Ltd. Şti. ( CNK) nın rekabete aykırı bir şekilde piyasa dışına itildiği ve piyasaya girişlerin engellendiği iddiaları oluşturmaktadır. Şikâyet başvurusunda , Beken Otomotiv ile sigorta şirketleri arasındaki mini hasar onarımı hizmetine ilişkin dikey ilişkide yer alan münhasırlık uygulamalarının pazardaki r ekabeti olumsuz yönde etkilediği, 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlal edildiği ifade edilmektedir. Beken Otomotiv in 2001 -2004 yılları arasında sadece Güneş Sigorta ve Başak Sigorta poliçe sahiplerine mobil plastik 100 parça tamiratı hizmeti sunar ken, 2005 yılından itibaren mini hasar onarımı hizmeti paketi ile birlikte çalıştığı sigorta şirketi sayısı nın 10 a yükseldiği belirtilen şikâyet başvurusunda, söz konusu 10 sigorta şirketinin toplam pazar paylarının kasko sigortası pazarında %65, mini has ar onarımı pazarında ise %100 olduğu iddia edilmektedir. Dilekçede , büyük sigorta şirketlerinin münhasıran AutoKing ile çalışması sonucunda AutoKing in mini hasar onarımı pazarında gerek poliçe adedinde, gerekse ciro bazında hâkim duruma geldiği, CNK nın s igorta şirketleri ile çalışma imkânının ortadan kaldırıldığı, pazar payının gittikçe düştüğü ve perakende olarak verdiği hizmetten de mahrum kaldığı belirtilmekte; bu durumun ayrıca başka firmalar için piyasaya giriş engeli yarattığı ifade edilmektedir. 110 Sigorta şirketlerinin AutoKing servis istasyonlarının bulunmadığı illerdeki müşterilerine de sattıkları poliçelerde mini hasar onarımı hizmetinin bulunmasıyla AutoKing e ekstra bir kaynak aktarımı sağlandığı ve AutoKing in ekonomik olarak daha da güçlendiril diği iddia edilmektedir. Ayrıca, sigorta şirketlerinin sundukları mini hasar onarımı hizmetlerine ilişkin yaptıkları reklam ve tanıtımlarda AutoKing logosunu kullandıkları belirtilmekte, bu durumun söz konusu şirketin pazardaki hâkimiyetini daha da güçlend irdiği ve tüketici gözünde bilinirliğini artırdığı öne sürülmektedir. Yapılan şikâyette ayrıca, AutoKing in kasko poliçesi kapsamı dışındaki hizmetler ile boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi müşterilere %30 120 oranında indirim yaparak ka sko kapsamındaki mini hasar onarımı pazarındaki hâkim durumunu kötüye kullandığı, bunun sonucunda da CNK nın pazar dışına itildiği ve pazara giriş engelleri yaratıldığı iddia edilmektedir. Şikâyet başvurusunda son olarak AutoKing ile sigorta şirketlerinin münhasırlık içeren dikey ilişkisinin yanı sıra sigorta şirketleri arasında da bir tür yatay anlaşma veya uyumlu eylem olduğu iddia edilmektedir. Şöyle ki, şikâyette sigorta şirketlerinin çeşitli etkinliklerde bir araya gelerek mini hasar onarımı pazarını konuştukları, pazar bilgilerini paylaştıkları ve pazarı aralarında bölüştükleri öne sürülmektedir. Bu duruma 22 -25.5.2008 tarih leri arasında Çeşme -İzmir de yapılan AutoKing bayi toplantısına sigorta şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci 130 olarak katılması ör nek verilmektedir. Şikâyetçinin ikinci dilekçesinde, Yapı Kredi Sigorta ile CNK arasında 25.11.2005 tarihinde imzalanmış olan mobil tampon ve plastik parça onarımına yönelik sözleşmenin, CNK nın Rekabet Kurumu na sigorta şirketleri ve Beken Otomotiv i şikâyet etmesi ni takiben , AutoKing den mini hasar onarımı hizmeti alan Yapı 09-29/608 -147 4Kredi Sigorta tarafından 10.2.2009 tarihinde nedensiz bir şekilde feshedildiği belirtilmiştir. Buna ek olarak şikâyet başvurusunda, CNK nın Doğuş Otomotiv ile arasındaki sözleşme kaps amında 9 yıldır mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmeti verdiği, ancak son zamanlarda Doğuş Otomotiv tarafından CNK dan söz konusu 140 hizmetin talep edilmediği, bu durumun sebebi olarak ise servislerine gelen hasarlı araçların mini onarım işlemlerinin s igorta şirketi eksperleri tarafından sigortalının anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiğinin belirtildiği ifade edilmekte, söz konusu uygulamalar ile CNK nın pazar dışına itildiği iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.12.2008 ve 2 4.4.2009 tarih , 2936 ve 8385 sayılar ile giren baş vurular üzerine hazırlanan 11.2.2009 tarih ve 2008-4- 280/İİ-09-HY sayılı ve 4.5.2009 tarih ve 2009 -4-80/İİ-09-HY sayılı İlk İnceleme Raporları , 18.2.2009 tarih ve 09-07 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline 150 ilişkin soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-07/121 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 12.6.2009 tarih ve 2008 -4-280/ÖA -09-HY sayılı Önaraştırma Raporu 17.6.2009 tarih, REK.0.08.00.00 -110/191 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; 1- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmetini, Anadolu Sigorta, 160 Aksigorta, Allianz Sigorta, Başak Sigorta, Güneş Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik Sigorta, HDI Sigorta , AIG Sigorta ve Aviva Sigorta n ın münhasıran Beken Otomo tiv den almaları sonucu; - söz konusu şirketin piyasada tekel konumuna geldiği, - CNK nın piyasa dışına itildiği ve - piyasaya girişlerin engellendiği iddialarının gerçeği yansıtmadığı; b) - CNK ile Yapı Kredi Sigorta arasındaki Mobil Tampon ve Plastik Parça Onarımı hizmetine ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta tarafından sebepsiz bir şekilde feshedildiği, 170 - CNK ile Doğuş Otomotiv arasında mobil parça onarımına ilişkin bir anlaşma bulunmasına rağmen Doğuş Otomotiv servislerine gelen hasarlı parçala rın sigorta şirketi eksperleri tarafından belli onarım firmalarına tamir ettirildiği ve bu suretle CNK n ın pazar dışına itildiği iddialarının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı, c) Kasko sigortacılığı alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin, 4 054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında anlaşma veya uyumlu eylemleri sonucu mini hasar onarımı hizmetlerinde rekabeti engellediği iddiasına ilişkin herhangi bir belgeye ulaşılamadığı, 09-29/608 -147 5d) Beken Otomotiv in ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve dolayı sıyla 180 Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği, bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği, 2- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmeti satın alan 15 sigorta şirketi ile Beken Otomotiv arasında mini hasar onarımı hizmetine ilişkin yapılan dikey anlaşmaların, - sözleşmelerde yer almasa dahi uygulamasında oluşan münhasır satın alma nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal eder ni telikte olduğu, - söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğü nedeniyle 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin 190 Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığı, - ancak Kanun un 5. m addesi kapsamında bireysel muafiyetten faydalanabileceği, b) CNK ile Yapı Kredi Sigorta arasındaki Mobil Tampon ve Plastik Parça Onarımı hizmetine ilişkin Sözleşme nin feshedilmiş olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilmesine gerek olmadığı görüşlerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 200 I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar I.1.1. Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. Şikâyet başvurusuna konu olan ve AutoKing markasıyla faaliyet gösteren Beken Otomotiv, motorlu taşıtlarda meydana gelen küçük çaplı hasarların birtakım özel tekniklerle bakım ve onarımı faaliyetinde bulunan ABD kökenli know -how içeren uygulama tekniklerini ve yüksek teknoloji malzeme ve ekipmanlarını Türkiye ye getiren bir Türk franch ising firmasıdır. Beken Otomotiv faaliyetlerine ABD ve Türkiye de geçen 6 aylık bir ön hazırlık dönemini takiben 2001 yılında 210 başlamıştır. Beken Otomotiv, AutoKing Oto Yenileme Sistemleri ismi altında boyasız kaporta düzeltme, boya hasarlı kaporta düzelt me, boya tamiri, mini yama, iç döşeme tamiri, ön cam tamiri, plastik ve alüminyum parça tamiri, oto bakım ve koruma, alüminyum alaşımlı jant tamiri, leke çıkarma hizmetleri sunmaktadır. AutoKing Oto Yenileme Sistemleri nde amaç araçların iç ve dış aksamlar ındaki küçük ölçekli hasarların, aracın orijinalliğinin korunarak giderilmesi, yenilenmesi ve dış etkilere karşı korunmasıdır. AutoKing in merkezi İstanbul da olup, Türkiye genelinde 27 ilde 31 adet hizmet noktası bulunmaktadır. I.1.2. Sigorta Şirketleri 220 Şikayete konu olan, Anadolu Sigorta, Aksigorta, Allianz Sigorta, Başak Groupama Sigorta, Güneş Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik Sigorta, HDI Sigorta, AIG Sigorta, Aviva Sigorta ve Yapı Kredi Sigorta unvanlı şirketler Türkiye de 09-29/608 -147 6sigortacılık sektöründe faal iyet göstermektedirler. Söz konusu şirketlerin de içinde bulunduğu, Türkiye de kasko sigortacılığı alanında faaliyet gösteren tüm sigorta şirketlerinin, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği verilerine göre 2008 yılı ile 2009 yılı Nisan ayı itiba riyle kasko sigortası alanında sahip oldukları poliçe adedi ve ürettikleri prim bazındaki pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo 1: Kasko Sigortacılığı Pazarında Pazar Payları 230 Sigorta Şirketi Poliçe Sayısı Bazında Pazar Payı (%) Prim Bazınd a Pazar Payı (%) 2008 Yılı 2009 -Nisan İtibariyle 2008 Yılı 2009 -Nisan İtibariyle Axa Sigorta 18,40 16,62 17,84 16,72 Anadolu Sigorta 14,32 14,29 12,14 12,44 Ak Sigorta 9,25 10,00 10,09 10,43 Başak Groupama Sigorta 7,32 7,15 5,92 5,79 Güneş Sigort a 7,05 6,79 7,06 6,73 Allianz Sigorta 6,67 6,80 6,59 7,15 Ergo İsviçre Sigorta 6,35 5,99 7,69 7,48 Yapı Kredi Sigorta 3,41 2,66 4,01 3,05 Ray Sigorta 3,29 2,80 2,80 2,54 Eureko Sigorta 3,12 3,49 4,12 4,21 HDI Sigorta 1,91 2,26 2,22 2,56 Ankara Sigorta 1,90 2,16 2,09 2,08 Aviva Sigorta 1,55 1,88 1,58 1,72 Birlik Sigorta 1,15 1,09 1,08 1,07 Hür Sigorta 0,17 0,17 0,21 0,14 AIG Sigorta 0,12 0,15 0,15 0,22 Euro Sigorta 0,12 0,38 0,11 0,32 Demir Sigorta 0,01 0,03 0,01 0,03 Dubai Group S igorta 0,01 0,82 0,01 0,83 Diğer 13,83 14,41 14,2 12,04 Toplam 100 100 100 100 I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Mini hasar onarımı, sigorta şirketlerinin binek ve hafif ticari araç sahibi müşterilerine sunulan, otomobillerde meydana gelen küçük öl çekli hasarların birtakım özel tekniklerle tamir edilmesine yönelik bakım -onarım hizmetlerini içeren hizmet paketidir. Yani, araçların kaporta, boya, deri, vinil, kumaş, plastik, ön cam aksamlarında oluşabilecek ölçüleri ve sayıları sigorta şirketince belirlenmiş küçük ölçekli hasarların ücretsiz olarak onarılması hizmetidir. Mini 240 onarım hizmetlerinin avantajı, örneğin kaporta veya tamponda küçük çaplı bir hasar olduğunda normal bakım -onarım hizmetlerinde tüm kaportanın boyanması 09-29/608 -147 7ya da tamponun tamamen de ğiştirilmesi gerekirken, mini hasar onarımı teknikleri uygulandığında parça değişimi olmaksızın sadece hasarlı bölge tamir edilmekte, bu şekilde hem maliyet avantajı sağlanırken, hem de araç değer kaybetmemektedir. Limitler kapsamında kalmak koşuluyla veri len hizmetler karşılığında müşterinin hasarsızlık indirimi kaybı da doğmamakta; herhangi bir tutanak, zabıt, ekspertiz gerektirmemektedir. Yapılacak yıllık onarımların sayısı ve ölçü limitleri ise sigorta şirketleri arasında farklılık gösterebilmektedir. Şikâyet dilekçesinin ekinde yer alan Ankara Sigorta nın sunduğu Ankara Sigorta 250 Mini Onarım , Anadolu Sigorta nın sunduğu Anadolu Mini Onarım Hizmeti , Ak Sigorta nın sunduğu Mini Onarım Hizmeti Allianz Sigorta nın sunduğu Allianz Mini Onarım Hizmeti ile ilgili bilgi veren kitapçıklar incelendiğinde, hepsinin içerik bakımından benzer uygulamalar içerdiği anlaşılmıştır. Mini Onarım Hizmeti olarak verilen hizmetleri şunlardır: Boyasız Kaporta Göçük Düzeltme Boya Hasarlı Kaporta Göçük Düzeltme Boya Tamiri (Tampon sıyrıkları, anahtar çizikleri, kapı vurukları) Döşeme Tamiri (deri, halı, kumaş, plastik üzerindeki yanık, yırtık, çizikler) Ön Cam Tamiri (Her tipte kırıklar, küçük çatlaklar) 260 Plastik Tampon Tamiri (Göçük, yırtık, kopuk ve eksik parça lar, pütürlü plastik kaplama işlemi). İlgili ürün pazarı tanımında değerlendirilecek ilk husus olan talep ikamesine yönelik analiz yapılırken, öncelikle mini hasar onarımı hizmetlerinin kullanıcılarını belirlemek gerekmektedir. Mini hasar onarımı hizmetler ini veren teşebbüsler, bu hizmetleri ya perakende olarak nihai tüketicilere sunmakta ya da mini onarım paketi altında sigorta şirketlerine poliçe başına yahut tamir başına bir bedel karşılığı satmakta; sigorta şirketleri de bu paketi müşterilerinin hizmeti ne sunmaktadır. Önaraştırma konusunu mini hasar onarımı yapan teşebbüsler tarafından sigorta şirketlerine hizmet sunumu oluşturduğundan, ilgili pazar 270 tanımında bu hizmet türü dikkate alınacaktır. Sigorta şirketleri, bu hizmet akışında mini onarım yapan te şebbüsler ile nihai tüketiciler arasında aracı konumunda olmakta, söz konusu hizmetin son kullanıcılarına kendi ürünüyle birlikte satışını gerçekleştirmektedir. Bu noktada talep ikamesine yönelik yapılan değerlendirmeye geçmeden önce, nihai kullanıcının/tü keticinin sigorta şirketleri mi, yoksa sigorta yaptıran araç sahipleri mi olduğu sorusu cevaplanmalıdır. Sigorta şirketleri mini onarım hizmetlerini belli bir bedel karşılığında mini onarım firmaları (AutoKing veya Otto Zenith) den satın almakta; sonrasınd a bu hizmetleri bir paket halinde kasko poliçeleri kapsamında müşterilerine satmaktadırlar. 280 Hizmetin maliyetini ise talep edilen primlere ekleyerek müşterilerinden tahsil etmektedirler. Bu hizmet akışı mini onarım hizmetinin direkt olarak araç sahiplerine (perakende) satışına bir alternatif oluşturmakta, sigorta şirketleri araç sahiplerine hizmetin sunumunu gerçekleştiren aracı görevini üstlenmektedirler. Bu durum sigorta şirketlerinin mini hasar onarımı hizmetini nihai kullanıcı olan poliçe sahiplerine sat ışını gerçekleştiren bir teşebbüs olduğunu göstermekle 09-29/608 -147 8birlikte, hizmetin niteliğinden kaynaklanan birtakım nedenler le söz konusu hizmette sigorta şirketlerinin üstlendiği rolün ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesi gerekmektedir. Yapılan değerlendirmede, mini hasar onarımından nihai olarak faydalanan tarafın belirlenmesi; hizmetin alınıp alınmayacağı, hangi teşebbüsten 290 alınacağı, hizmetin niteliklerinin neler olacağı gibi unsurları belirleyen tarafın tespit edilmesi ve son olarak hizmet bedelinin kimin tar afından ödendiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Dosya konusu hizmetten nihai fayda sağlayan tarafın tespiti için konuya bakıldığında, sigorta şirketlerinin mini hasar onarımını kendi ticari faaliyetleri olan kasko sigortacılığı hizmetinde, daha fazla poliçe satmak, müşteri memnuniyeti sağlayarak pazar paylarını artırmak, rekabetçi avantaj kazanmak ve bu şekilde karlılıklarını yükseltmek amacıyla kullandıkları görülmektedir. Bu şekilde elde edilen faydanın yanı sıra, kendilerine ileride daha büyü k bir hasar olarak geri dönme ihtimali olan küçük çaplı hasarların önceden tamir edilmesi ya da küçük 300 bir hasarın parça değişimine gerek kalmadan daha ucuza onarılması ile maliyet avantajı kazanarak da fayda sağlamaktadırlar. Sigorta müşterisi araç sahiple ri ise söz konusu hizmetten araçlarının orijinalliği bozulmadan ve değer kaybetmeden tamir ettirme olanağına sahip olmanın yanında, daha da önemlisi normalde ücret ödeyerek ya da kasko kapsamında hasarsızlık indirimleri bozularak tamir ettirecekleri hasarl arı bu hizmet sayesinde hasarsızlık indirimleri bozulmadan tamir ettirerek fayda kazanmaktadır. Hizmeti en son satın alan taraf olan sigorta müşterisi araç sahiplerinin de söz konusu hizmetten fayda sağlıyor olması, söz konusu tüketicilerin nihai kullanıcı olduğu savını güçlendirmektedir. Ayrıca nihai kullanıcının, ürün veya hizmetin hangi teşebbüsten satın 310 alınacağına, alınacak ürün veya hizmetin niteliklerine veya ürünü satın alınıp alınmayacağına ilişkin karara etkisi bulunması da beklenir. Mini hasar on arımı hizmetinde, söz konusu hizmet herhangi bir ayrıma gidilmeksizin tüm poliçelere standart bir şekilde eklenmekte, poliçe sahiplerinin bu hizmeti poliçe kapsamında alıp almama ya da alınacak hizmet kalemlerini belirlemede herhangi bir inisiyatifleri bul unmamaktadır. Ayrıca, hali hazırda kasko sigortacılığı pazarında toplam %64 oranında paya sahip sigorta şirketleri tarafından sunulan mini onarım hizmetini, kasko sigortasında sunulan minimum koşullar gibi, poliçe kapsamında sunulan standart bir hizmet ola rak nitelendirmek de yanlış olmayacaktır. Bu durum ise sigorta müşterilerinin hizmet alacakları sigorta şirketini belirlerken, 320 ürünün fiyatı ve sigorta şirketinin güvenilirliğine göre, mini onarım hizmetinin varlığını bir tercih kriteri olarak değerlendirm edikleri şeklinde de yorumlanabilir. Sonuç olarak tüketicilerin mini onarım hizmetinin niteliklerini, kimden alınacağını, ya da alınıp alınmamasını doğrudan belirlemediği ve bu kararların nihai olarak sigorta şirketleri tarafından verildiği anlaşılmakla bi rlikte; poliçe sahiplerinin aldıkları hizmetten memnun olup olmamaları, söz konusu hizmeti fiilen kullanıp kullanmamaları gibi unsurlar sigorta şirketlerinin söz konusu hizmet konusunda verecekleri kararları etkileyecektir. Bu nedenle nihai tüketicilerin d olaylı yoldan mini hasar onarımının alımına ilişkin kararı etkilediği söylenebilir. Bu durum ise poliçe sahiplerinin mini hasar onarımında nihai kullanıcı olması ihtimalini 330 kuvvetlendirmektedir. Son olarak, mini onarım hizmetinin bedelinin kimin tarafından ödendiği de önem arz etmektedir. Her ne kadar sigorta şirketleri müşterilerine mini onarım 09-29/608 -147 9hizmetlerini hediye niteliğinde sunarak ve müşterilerinden ek bir ücret talep etmeyerek, bu hizmetlerin tüm maliyetlerini üstleniyor gibi görünseler de; zımni olara k müşterilerinden aldıkları sigorta primlerine mini onarım hizmetlerinin maliyetlerini yansıtmaktadırlar. Bu durum da, yukarıda değerlendirilen unsurlarla birlikte, mini onarımın nihai tüketicisinin sigorta müşterisi araç sahipleri olduğunu göstermektedir. Bu noktada mini hasar onarımının sigorta müşterisi araç sahipleri açısından fiyat, 340 nitelik ve kullanım amaçları bakımından talep ikamesinin bulunup bulunmadığına bakmak gerekmektedir. Talep ikamesi, araç sahipleri açısından değerlendirildiğinde, mini has ar onarımı hizmetlerinin tüketiciler açısında nitelik ve kullanım amacı yönüyle ikamesinin klasik bakım onarım yöntemleri olduğu görülmektedir. Mini hasar onarımı tekniklerinin araç sahiplerine klasik bakım onarım tekniklerine kıyasla avantajı, bu yöntemle rle aracın orjinalliği bozulmadan ve aracın değerinde bir kayba neden olmadan özel tekniklerle hasarların tamir edilmesidir. Yukarıda da bahsedildiği gibi poliçe sahipleri mini onarım hizmetlerinin bedelini zımni olarak poliçe primleri içinde sigorta şirke tlerine ödemektedir. Bu nedenle mini hasar onarımı fiyatlarının artması durumunda, 350 sigorta şirketleri artan maliyetlerini primlere yansıtacaklar, bu durum ise nihai tüketicilerin söz konusu şirketlere kasko sigortası yaptırma tercihlerini etkileyecektir. T üketiciler mini hasar onarımı hizmeti sunmayan ancak daha az prim ödenen sigorta şirketlerine yönelebilecekler, bu şekilde küçük çaplı hasarlarını klasik bakım onarım hizmetleri ile tamir ettirebileceklerdir. Bu durum tüketiciler açısından da mini hasar on arımına ilişkin talep esnekliğinin yüksek olduğuna işaret kabul edilebilir. Sonuç olarak nihai kullanıcılar olan araç sahipleri için mini hasar onarımı hizmetlerinin klasik bakım onarım hizmetleri ile ikame olabileceği değerlendirilmektedir. Bu durumunda, dikkate alınması gereken bir diğer husus ise arz ikamesidir. Arz 360 ikamesinde değerlendirilmesi gereken unsur, üreticilerin kısa dönemde kayda değer ek maliyet, zaman ve riske katlanmadan üretimlerini ikame ürünlere kaydırabilmesinin mümkün olup olmadığıdır. Dosya konusu bakımından arz ikamesine ilişkin değerlendirmede, klasik bakım -onarım hizmeti sunan özel veya yetkili servislerin kısa bir zaman zarfında, önemli maliyetlere katlanmadan mini hasar onarımı tekniklerini uygulayabilmelerinin mümkün olup olmadığ ı analiz edilecektir. Yukarıda da belirtildiği üzere mini onarım hizmetleri belirli bir know - how gerektiren, belli teknik ve malzemeler kullanılarak gerçekleştirilen hizmetlerdir. Önaraştırma sürecinde edinilen bilgilerden söz konusu tamir tekniklerinin AB D ve bir kısım Avrupa ülkelerinde yaygın olduğu, bu ülkelerde 370 anılan hizmetlerin bireyler tarafından sunulduğu, isteyen her kişinin ilgili ülkelerde eğitim alarak ve gerekli ekipmanı tedarik ederek, zamanla el becerisi de kazanıp hizmeti sunabileceği öğren ilmiştir. Bu durum mini hasar onarımı hizmeti için pazara giriş engeli olmadığı, otomotiv bakım onarım hizmeti veren şirketlerin büyük olmayan bir yatırımla bu hizmete sunabileceğini göstermektedir. Nitekim, AutoKing, AutoLife Center ve Otto Zenith gibi mi ni hasar onarımı sunan teşebbüsler tamir tekniklerini yurt dışında veya yurt içinde aldıkları eğitim ve el becerilerini geliştirerek edinmişlerdir. Önaraştırma sırasında yapılan görüşmelerde, ayrıca birçok özel servis ile yetkili servislerin gerekli eğitim ve ekipmanı edinerek küçük çaplı hasarları tamir etmeye başladıkları belirtilmiştir. 380 09-29/608 -147 10Kullanılan malzeme ve ekipmanların tedarikinde de herhangi bir engel bulunmamaktadır. Kullanılan kimyasal maddeler ya yurt dışından getirtilebilmekte, ya da yerli eşdeğer ürünler kullanılabilmektedir. Makine ve teçhizat ise istenildiğinde ithal edilebilmektedir. Mini onarım hizmetleri sunumunda teşebbüsler açısından önemli giriş engelleri bulunmamakta ve potansiyel rekabet oldukça yüksektir. Nitekim 2000 yılından bu yana pazara birçok teşebbüs pazara girerek halen faaliyette bulunmaktadır. Sonuç olarak, arz ikamesi yönünden yapılan değerlendirme sonucunda da mini hasar onarımı hizmetlerinin otomotiv bakım onarım pazarı ile arz ikamesinin yüksek olduğu değerlendirilmektedir . 390 Belirtilmesi gereken son bir husus ise, sigorta şirketleri tarafından sunulan mini onarım hizmetlerinin yalnız binek ve hafif ticari araçlara yönelik sigorta poliçelerinde bulunduğu, ağır ticari araçların sigorta poliçelerinde bu hizmetin bulunmadığıdır . Yukarıda yer verilen değerlendirmeler sonucunda, önaraştırma konusu dosyada ilgili hizmet pazarı binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım onarım hizmetleri pazarı olarak tespit edilmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım ve onarımı hizmetlerinin ülke çapında 400 sunulabilir nitelikte olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1. Yapılan İncelemeler I.3.1. 1. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi T utanakları I.3.1.1. 1. Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. Yapılan yerinde inceleme sonrasında görüşülen ş irket yetkilisi konuya ilişkin olarak; - 2000 yılı Haziran ayında faaliyete geçtiklerini; 2001 yılında EGS Sigorta ile 410 assistans hizmeti konusunda anlaşma y aparak çalışmaya başladık larını; 2002 Haziran ayında Güneş Sigorta ile bir anlaşma yapıldı ğını; 2002 yılında plastik kaynak teknolojisi getir ip, mobil parça o narımı hizmeti vermeye başladıklarını; CNK nın pazara kendileriyle aynı dö nemde girdiğini; Euro Si gorta ve Aviva Sigorta nın Otto Zenith ten mini hasar onarımı hizmeti al dığını, Aviva Sigorta nın kendilerinden de mini hasar onarımı ve mobil parça onarımı hizmeti al dığını; Otto Zenith ten hizmet almayan belli müşterilerini AutoKing e gönder diğini; eski müdürleri tarafından kurulan bir diğer şirket olan Auto Life Center ın kendilerinden mobil parça onarımı konusunda önemli bir pazar aldı ğını; bu şirketin m ini hasar onarımında çalışm adığını, ancak birçok sigorta şirketinin anlaşmalı servisi olarak 420 faaliyet göster diğini; 09-29/608 -147 11- Pazara giriş için herhangi bir engel bulunmadığını; yurt dışından hizmet için gerekli know how ı alma nın çok kolay olduğunu; herhangi bir lisans alma nın söz konusu olmadığını; ancak bu know how ın başarının sadece %5 ini oluştur duğunu; sistemi çok iyi kurmak gerektiğini; - Mini onarım pazarında ( ) adet poliçe leri bulunduğunu; pazardaki toplam kasko poliçesi adedi nin 3.000.000 un üzerinde olduğunu; mini onarımda 15 sigorta şirketi ile çalış tıklarını; mini onarım hizmeti sunan firmalar i çinde Aviva, Euro ve Axa Sigorta ya bu hizmet leri verm ediklerini; Ergo, Yapı Kredi Sigorta ve Ray Sigorta nın bu hizmetleri almayan diğer büyük şirketler olduğunu; 430 - Mini onarım paketinden elde edilen ciro ve pazar payının bu pakette bulunan hizmetlerden perakende olara k elde edilen ciro ve pazar pay ına oranı nın franchise ın bulunduğu illere göre değiş tiğini; küçük illerde poliçe sayısı az olduğu için perakendenin oranı nın daha yüksek olduğunu; perakendenin franchiser olarak kendilerinin elde ettiği gelir in içinde mini onarımda % ( ) in üzerinde, anlaşmalı servis olarak mobil parça onarımında % ( ), perakende de ise yaklaşık %( ) olduğunu; kasko kapsamında olmayan hizmetleri almak için gelen müşteri sayısı nın çok fazla olmadığını; - Mobil parça onarımında 200 2-2003 yılında %( ) pazar payına sahip olduklarını; 2003 ten itibaren söz konusu onarımlar ın yaygınlaştı ğını; çok fazla 440 rakip firma nın ortaya çıktığını; şu anda pazarın büyüklüğü nün yaklaşık 200.000 adet olduğunu , 2008 yılında ( ..) adet olan bu paylarını n, bu yıl ( ..) adet olmasını bekl ediklerini; - 25 adet franchise sözleşme leri ve 31 adet hizmet nokta ları bulunduğunu, 27 ilde hizmet verdiklerini; başlangıçta sadece AutoKing in servisinin olduğu illerdeki poliçelerde mini onarım veril diğini; servis ağ ı genişledikçe tüm Türkiye de yapılan poliçelere bu hizmet in eklendiğini; müşterilerin acil hasar söz konusu olmadığı için, en yakın hizmet noktasına istediği zaman gidebil diğini; ifade etmiştir. 450 I.3.1.1. 2. Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. Yetkili , konu h akkında; - Anadolu Sigorta nın kasko sigortasında adet ve prim büyüklüğü olarak 2. sırada olduğunu; m ini onarım hizmeti nin ilk olarak asistans firmaları tarafından önerildiğini; ancak bu teşebbüsler hizmeti başka firmalardan sağlayacakları ndan ve bu şekilde yaygın hizmet ağı, güvenilirlik, Anadolu Sigorta yı temsil edebilme kriterleri tuttur ulamayacağından söz konusu projeleri n kendilerini tatmin etmediğini; - AutoKing ile 2003 yılında mobil tampon tamiri hizme ti konusunda çalışmaya başladıklarını; 1.1.20 05 tarihinde de mini onarım hizmeti için anlaşma 460 yaptık larını; bu tarihlerde 7 -8 ilde hizmet ver en AutoKing in şu anda 30 ilde hizmet noktaları bulunduğunu; d aha sonra pazara girenlerin yaygın hizmet ağı, profesyonellik, kurumsallık ve standartların belli olması kriterlerini gerçekleştiremedi klerini; Anadolu Sigorta için firmaların müşteri şikâyetlerine cevap verebilmeleri nin ve kendilerinin hizmet aldı kları şirketi 09-29/608 -147 12denetleyebilme lerinin önemli olduğunu; kurumsal bir şirket olan AutoKing in verdi ği hizmetin standardı nın bulunduğunu , çalışanları nın profesyonel olduğunu , müşteri memnuniyetine önem ver ildiğini ve yaygın bir servis ağı na sahip olduklarını; bu çerçevede hizmet kalitesinden oldukça memnun olduklarını; AutoKing ile hali hazırda mobil parça onarımı ve mini onarım hizmetleri dışında 470 anlaş malı servis sözleşmesi yapmadıklarını; böylece mini onarım hizmeti ile büyük hasar tamirinin karışmasına engel olup, AutoKing in Anadolu Sigorta müşterileri için sadece mini onarımda uzmanlaşmasını ve iyi hizmet sunma sını amaçladık larını; CNK , Otto Zenith ve Plazma ile her yıl sonunda görüş tüklerini; ancak aradıkları standartları bulamadıklarından bu firmalarla çalışmayı tercih etmediklerini; Anadolu Sigorta nın temsil i söz konusu olduğundan kozmetik bir işlem olan min i hasarların onarımında müşteriye hoş bir ortam sunulması gerek tiğini; ayrıca mini hasarlar ın daha sonra kendilerine büyük hasarla birlikte dönebil diğini ya da memnuniyetsiz müşteri ler yaratabil diğini; - Mini onarım ın hediye vermek gibi , müşteri memnuniye ti için verilen bir hizmet 480 olduğunu; g elecek dönemde bu hizmetten memnun kal ınmaması halinde, kullanım oranı yaklaşık % ( ) olan mini hasar onarımı hizmeti sunmaktan tamamen vazgeç ebileceklerini; dolayısıyla bir mini onarım şirketinin tekelleşerek kendileri ne herhangi bir dayatmada bulunması nın mümkün olmadığını; - Mini onarım ve mobil parça tamirinde poliçe bazlı ödeme yapılması nın kendileri için uygun bir sistem olduğunu; fiyat tespit edilirken tamirat frekansı tahmin edilerek bir maliyet öngörüsünde bulu nulduğunu; bunu yaparken geçmiş yıl verileri ni kullanarak modellemeler yap tıklarını; tamir bazlı ödeme sistemine geçilmesi nin kendilerinin onarım maliyeti ni çok değiştirme yeceğini; çünkü şu anki sistemde öngörülen onarım frekansı ile gerçekleşen arasında ç ok ciddi farklar 490 oluşma dığını; ancak bu sistem in iş yükünü artıracağı için maliyetleri artır acağını; ayrıca her tamir işleminde kendilerinden onay bekleneceği için tamir süresini n uzayacağını ve müşteri memnuniyetini n etkileneceğini; - Mini onarımda başka bir şirketle de çalışma ları durumunda, standartları tutturma nın zorlaşaca ğını; ayrıca hem Anadolu Sigorta hem de mini onarım şirketi için maliyet dezavantajı oluşacağını; kendilerinin toplu alım niteliğindeki pazarlık gü çlerini bölm elerinin maliyet artışı olarak dönece ğini; ayrıca m ini onarım şirketi nin, sürümden kazanabileceği anılan hizmet in kalitesini düşüreceğini; hizmet noktası yaygınlığını n azal acağı ve standardı tutturmak için daha yüksek fiyat isteyece ğini; bu hizmetin alımında ve sunumunda ölçek ek onomisinden 500 faydalanıl dığını belirtmiştir . I.3.1.1.3. Yapı Kredi Sigorta A.Ş. Yapı Kredi yetkilileri görüştükleri raportörlere konuya ilişkin olarak; - Mini hasar onarımı hizmeti verm ediklerini; ancak müşteriler inden çok fazla talep olduğunu; kendilerinin dışında mini onarım hizmeti vermeyen bir ya da iki sigorta şirketi bulunduğunu; mini onarım hizmeti veren şirketlerden zaman zaman hasar ın niteliğine bağlı olarak hizmet aldıklarını; hasarın bu kapsamda tamir edilmesine eksper lerin karar ver diğini; şu and a bu kapsamda AutoKing firması ile 510 09-29/608 -147 13çalıştıklarını; Şubat 2009 a kadar CNK ile de çalış tıklarını; ancak anlaşmazlık nedeniyle artık çalışm adıklarını; CNK nın anlaşmazlık yaşadığı bayisiyle ilgili problemi kendilerine yansıt ması nedeniyle zor durumda kaldık larını; CNK nın kurumsallaşma sıkıntıları nın bulunduğunu; bayi leriyle yaptığı anlaşmaların sona erdiğini CNK dan değil, bayi lerinden öğren diklerini; bu şirketle s ürekli iletişim sorunları yaşan dığını; - Mobil parça onarımı hizmetinde hasar bazında ödeme sis temi uygul adıklarını; bu hizmetin sunumu nun organizasyonel anlamda zor olduğunu; AutoKing in bu konuda CNK ya göre daha profesyonel olduğunu; iyi bir servis ağı kurmanın zorunlu olduğu bu hizmette CNK nın servis ağını çok geliştiremediğini; ayrıca 520 eksper lerin hasarlı parçaları yaygın bir servis ağı olan, daha hızlı ve iyi hizmet veren şirkete yönlendir diklerini; ayrıca büyük bir pazar olan İstanbul da AutoKing in kendisine ait birkaç yeri varken, CNK nın Ankara merkezli olması ve İstanbul da sadece iki bayi sinin olmasının da bunda etkili olduğunu; - Mobil tampon onarımın ın aksine mini onarımda müşteri nin kendi inisiyatifi ile randevu alarak tamire gittiğini; bu nedenle mini onarım yapan şirketin kurumsal olması, ça ğrı merkezlerinin bulunması ve profesyonel bir görünüşe sahip olması nın müşteri memnuniyeti açısından önemli olduğunu, bu nedenle AutoKing in CNK ya göre bu anlamda daha avantajlı olduğunu; 530 I.3.1.1. 4. Aksigorta A.Ş. Aksigorta yetkilileri konu hakkında; - Mini onarım hizmeti ni binek ve ticari araçl ar için yaptı kları poliçelerde verdiklerini; mobil parça onarımının temelinde maliyetleri minimize etmek olduğunu; mini onarımda ise maliyetleri azaltmanın ve müşterilerin hasarsızlık indirimi bozulmadığından müşteri memnuniyetini artır manın amaçlandığını; - 2001 yılında hem CNK , hem de AutoKing in birçok sigorta şirketi ile mobil parça onarımı konusunda çalışmaya başladı klarını; bunun , onarım standartları çerçevesinde onarılabilecek plastik parçaların onarılması hizmeti olduğunu; AutoKing ile mini hasar onarımı hizmeti alanında 3.4.2006 tarihinde çalışmaya 540 başla dıklarını; bu tarih te AutoKing in 15 ilde , 19 noktada hizmet ver diğini; servislerde de bu hizmet in verilebil eceğini; ancak servisler in daha fazla yedek parça satışı yapmak için onarım yerine değişt irme yapmayı tercih e ttiklerini; servisler in parçayı tamir etseler bile değiştirme parası ist eyebildiklerini; ayrıca çok fazla tamirat yapmadıkları için el becerileri nin gelişme diğini; AutoKing hasarları sınıflandırıp, ölçülendirerek , Aksigorta ya oldukça maliyet tasarrufu ve operasyonel süreçlerde işgücü tasarrufu sağlayacak cazip bir teklif sunduğunu; - Şu anda AutoKing ve CNK ile birlikte servislere de mobil parça onarımı yaptır dıklarını; mobil parça onarımında (servislerde yapılmayan onarımlarda) CNK ile çalışma oran larının yaklaşık %( - ) olduğunu; diğer onarımlar ın ise 550 AutoK ing de yapıl dığını; burada kalite ve maliyet in önemli olduğunu; - Yakın zamanda servislerin de CNK ve AutoKing gibi firmalarla rekabet edebilmek için bu tür onarım yöntemlerini öğre nerek kendilerini geliştirmeleri nin beklen diğini; ( ) ( .. ), ( .) ( .. ), ( ) ( ) yetkili servisleri nin bu markalara özel olarak üretilen ( ., 09-29/608 -147 14 , .., . gibi) poliçeler kapsamında mobil parça onarımını kendileri nin yapabilecekler ini; bu markalar yetkili servislerin bir kısmına tamir setlerini dağıt tıklarını; ancak yeterli eğitim verilmediği ve el becerisi kazanılmadığından henüz onarımları kendilerinin yapması nın yaygınlaşma dığını; a yrıca ( ..) nın yurt dışından onarım yöntemleri getirterek yetkili servislerinde 560 uygulamayı düşün düğünü; - Mini onarım hizmetini alırken her yılın Şubat -Mart aylarında bu hizmeti veren firmalarla görüş tüklerini; kural olarak zaten en az 3 şirketten teklif alma ları gerek tiğini; sözleşmeleri n 1 yıl için y apıldığını; fiyat, yaygınlık, müşteriye ulaşım , müşteri memnuniyeti gibi hizmet ve onarım kalitesini dikkate alarak hangi firmadan hizmet alaca klarına karar ver diklerini; AutoKing le çalışma sebepleri nden en önemlisi nin hizmet ağının yaygın lığı olduğunu; AutoKing in ş u anda 25 ilde 29 hizmet noktasında hizmet sun duğunu; ayrıca çok iyi teminat verdi klerini; ayrıca geçmişe yönelik onarımlarla ilgili müşteri şikâyeti geldiğinde, Autoking in , geriye dönük kayıtlarında oldukça detaylı bilgiler (onarım öncesi - 570 sonrası fotoğrafları, kullanılan onarım tekniği gibi) bulunduğundan sorun un daha kolay çözüldüğünü; Aksigorta nın müşteri anketleri yaparak, müşterilerin mini onarım hizmetinden memnun olup olmadıklarını 5 ayrı kriter le ölçümle diğini; memnuniyetin %94 ve üzer inde olduğunu belirlediklerini; - Aksigorta tarafından eksperlerin mobil parça onarımında hasarları çoğunlukla AutoKing e yönlendirdiklerini n belirlendiğini; bunun nedeni nin AutoKing in daha fazla hizmet noktası olması ve daha kaliteli hizmet vermesi oldu ğunu; ayrıca AutoKing in çok daha kurumsal olduğunu ; - Mini onarımda poliçe bazlı yıllık ödeme yaptı kları için bu hizmeti sadece AutoKing den al dıklarını; yıllık yapılacak ödeme hesaplanırken geçmiş yıl verileri 580 gibi sağlam dayanakları bulunduğundan, öngö rüleri nin oldukça gerçekçi olduğunu; Autoking le ilgili öngörülerinin sürekli gerçekleştiğini, hatta bazen daha fazla hasar onarımı yapıldığını belirlediklerini; poliçe bazlı yıllık ödeme yapılmasının nedeni nin, operasyon yükünü azaltmak olduğunu; aksi tak dirde iş yükü nün çok fazla arta cağını; zira bunlar ın sayıca çok olmakla birlikte, yekûnu düşük hasarlar olduğunu; mobil parça onarımında ise dosya bazında her parça için ayrı ödeme yap tıklarını; - Mini hasar onarımında sadece AutoKing ile çalış tıklarını; birden fazla firma ile çalışılması nın etkinsiz ol acağını; tek firmayla çalışma nın daha düşük maliyetli ve takibi kolay bir yöntem olduğunu; mobil parça onarımında şu an CNK ve 590 AutoKing ile çalış tıklarını ; - AutoKing ve CNK nın yaptıkları onarımlar için 2 y ıl garanti ver diklerini; AutoKing in ISO belgesi de bulunduğunu; AutoKing ve CNK bayileri nin yılda birkaç defa kendilerince denetlen diğini; - Mini hasar onarımı müşteri memnuniyeti için verilen bir hizmet olduğundan, çıkarları gerektirdiğinde bu hizme ti vermekten vazgeçebileceklerini; bu hizmeti sunan bir şirketin pazarda çok büyüyerek kendilerine yüksek fiyat uygulaması gibi bir dayatma yapması nın mümkün olma dığını; nitekim şu an bu hizmeti vermeyen Axa Sigorta nın pazarın en büyük şirketi olduğunu; 09-29/608 -147 15- Paz ara girişin kolay olduğunu; ( ..TİCARİ SIR .) firmasının 600 çalıştığı sigorta şirketleri nin, hasar sayısının çok fazla olması nedeniyle Autoking in yanı sıra yurtdışından çok sayıda eleman getirtip, onarımlarda çalıştır dığını; ifade etmişlerdir. I.3.1.2. Gönderilen Bilgiler Önaraştırma kapsamında raportörlerin talebi üzerine bazı teşebbüslerce Kuruma konuya ilişkin bilgi gönderilmiştir: I.3.1.2.1. Ato Otomotiv Tamir Teknikleri San. Tic. A.Ş. (Otto Zenith) 610 Şirket tarafından Kurum a gönderilen yazıya g öre, Otto Zenith sigorta şirketleri ile yapılan sözleşmeler çerçevesinde, estetik mini hasar, estetik midi hasar, estetik maksi hasar ve mobil tampon ve plastik aksam onarım hizmetleri sun maktadır. Parça değişimsiz bir hasar onarım hizmeti olan estetik mid i tamir hizmetinin Türkiye sınırları içerisinde sadece Otto Zenith tarafından sunul maktadır. Otto Zenith tarafından verilen hizmet kalemleri; kaporta hasarları, boya hasarları, tampon tamiri, plastik parça hasarları, iç döşeme hasarları, ön cam hasarları, boya hasarsız kaporta göçükleri, trim işçilikleri, klima radyatörü tamiri, klima radyatör alüminyum boru tamiri, radyatör plastik aksam tamiri, jant tamiri, mekanik ve elektrik işçilikleri dir. 620 Otto Zenith in 25.5.2009 tarihi itibar ıyla 31 adet standart uy gulama noktası/anlaşmalı servisi vardır. Otto Zenith her bir standart uygulama noktası ile Otto Zenith Standart Uygulama Noktası Anlaşması imzalamıştır. Sunulan hizmetlere ilişkin know -how şirket genel müdürünün geçmiş bilgi, deneyim ve araştırmalarının sonucu nda ve doğrudan yurt dışı firmalardan ve yurt dışı firmaların Türkiye distribütörlerinden temin edil miştir. Kullanılan tamir teknikleri uzun yıllardır tüm dünyada ve Türkiye de kullanılan ve klasik yöntemlerin modernizasyonu ile geliştirilen ve inte rnet üzerinden dahi temin edilebilecek yöntemler dir. 630 I.3.1.2.2. Eren Otomotiv İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Auto Life Center) Auto Life Center, her türlü plastik parça tamiri, tabii plastik uyumlandırma tekniği, tüm radyatörler ve klima ba ğlantı boruları onarımı, jant tamiri ile cam, döşeme tamiri, boya hasarsız kaporta düzeltme boya tamiri, mini yama, oto bakım ve koruma hizmetleri vermektedir. Şirketin İstanbul ve İzmir de ikişer adet olmak üzere, toplam 8 ilde 10 adet servis noktası bulu nmakta olup, servis noktaları ile Auto Life Center Servis Sözleşmesi imzalan mıştır. Şirketin hali hazırda herhangi bir sigorta şirketi ile mini onarım hizmetleri konusunda yapmış olduğu bir anlaşma bulunmamakta ve bu konuda herhangi bir çalışma mevcut değildir. 640 Mobil parça onarımı konusunda ise SBN Sigorta, Euro Sigorta, Zurich Sigorta, Genel Sigorta, HDI Sigorta, Ray Sigorta, Başak Sigorta, Işık Sigorta, Güven sigorta, Ankara Sigorta, Güneş Sigorta ve Generali Sigorta ile sözleşme yapılmıştır. 09-29/608 -147 16Şirket tar afından, Türkiye de bu alanda faaliyet gösteren firmalar arasında pazar payı olarak Auto Life Center ın ( ) sırada olduğu bilgisi verilmiştir. Son olarak, firmanın vermiş olduğu hizmetlere ilişkin olarak dış kaynaklı herhangi bir firma ile işbirliği veya know -how transferi bulunmamaktadır. Auto Life Center kendi geliştirmiş oldu ğu sistemler ile hizmet veren yerli bir firma dır. I.3.1.2.3. Aviva Sigorta A.Ş. 650 Aviva Sigorta tarafından Kurum a gönderilen yazıda, Aviva Sigorta nın hasarlı plastik ve alüminyum p arçaların mobil tamiri hizmetini 9.4.2007 -9.4.2009 tarihleri arasında Beken Otomotiv den aldığı, 2.7.2008 tarihinden sonra ise Otto Zenith firmasıyla çalıştığı ifade edilmiştir. Ayrıca, kasko sigortalı müşterilerine sunduğu mini onarım hizmetleri ile ilgil i olarak ise Beken Otomotiv ile 1.10.2007 -30.9.2008 tarihleri arasında çalışıldığı, ancak 22.12.2008 tarihinden itibaren söz konusu hizmetin Otto Zenith firmasından alındığı belirtilmiştir. Yazıda, mini hasar onarımı konusunda hizmet alınacak firmada aran an kriterlere yönelik olarak Aviva Sigorta nın, firmanın anonim şirket olarak yapılanması, ülke genelinde ve bilhassa büyük illerde faaliyet gösteriyor olması, tüm Türkiye de il ve 660 ilçelere yaygınlaşma hedefinin bulunması ve gerekli her tür know -how a sahi p olması gibi özellikler aradığı bilgisi verilmiştir. Otto Zenith in tercih edilme sebebinin ise verilen işçilik, operasyonel hizmetler ile organizasyon yapısının birinci sınıf olması, kullanılan malzemelerin kaliteli ve çevreye duyarlı olması, idari, tica ri ve teknik denetimlerin bulunması, müşteri şikâyetlerine yönelik düzeltici ve önleyici tedbirler alıyor olması, müşteri memnuniyeti odaklı ve memnuniyet anketlerine göre oranların çok yüksek olması olduğu belirtilmiştir. Otto Zenith firmasından alınan h izmetler; mobil plastik ve alüminyum parça tamiri, mini hasar onarımı, midi hasar onarımı ve maksi hasar onarımıdır. Mobil plastik ve alüminyum parça tamirine ilişkin sözleşme 2.7.2008 de imzalanmış 670 olup, 2 yıl için geçerlidir. Sözleşme ye göre dosya başın a ödeme sistemi benimsenmiş tir. Otto Zenith sunduğu hizmetler için 1 yıl garanti vermektedir. Aviva Estetik Mini Tamir, Aviva Estetik Midi Tamir ve Aviva Estetik Maksi Tamir hizmetlerine ilişkin Otto Zenith ile 22.12.2008 de yapılmış olan ve 1 yıl geçerli olan Sözleşme de oto kasko ve trafik poliçesi kapsamında poliçenin 1 yıllık geçerlilik süresi boyunca Otto Zenith tarafından sigortalılara ve mağdurlara verilecek estetik mini, midi ve maksi tamir hizmetlerine ilişkin koşul ve şartlar belirlenmiştir. Bu k apsamda verilecek hizmetler ; belli limitler dâhilinde kaporta hasarları, boya hasarları, tampon ve plastik parça hasarları, iç döşeme hasarları, ön cam hasarları, alüminyum parça hasarları, jant hasarları, trim işçilikleri, 680 mekanik işçilikler, elektrik işç ilikleridir. Mini hasar onarımı hizmetinde Otto Zenith e yapılan ödemeler her bir hasar dosyası başına, aylık ve toplu olarak yapıl maktadır. Gelen yazıda son olarak , Aviva Sigorta nın ihtiyaçları doğrultusunda Otto Zenith dışında başka firmalarla da çalış masının mümkün olduğu, bu hususta yapılmış müracaatlar bulunduğu, bunlar değerlendirilip uygun görüldüğü takdirde ilgili firmalarla da çalışılabilineceği, ancak henüz bir karar verilmediği belirtilmiştir. I.3.1.2.4. Euro Sigorta A.Ş. (Euro Sigorta) 09-29/608 -147 17Euro Si gorta tarafından Kuruma gönderilen yazıda; Euro Sigorta nın motorlu araç sigortası hasarlarında mobil parça onarımı ve kasko sigortası müşterilerine 690 sunulan mini hasar onarımı hizmetleri konusunda Otto Zenith markası ile faaliyet gösteren firmadan karşılıklı imzalanan sözleşme çerçevesinde hizmet aldığı ifade edilmektedir. Mini onarım hizmetlerinin estetik mini tamir hizmetleri adı altında sunulduğu ve bu hizmetle ile ilgili Otto Zenith ile 17.2.2009 tarihinde 1 yıl geçerli olan bir sözleşme imzalandığı belirtilmiştir. Söz konusu sözleşmeye göre Euro Sigorta kask o poliçesi kapsamında, poliçenin geçerlilik süresi boyunca kasko müşterilerine bedelsiz olarak verilecek estetik mini tamir hizmetleri ni Otto Zenith den alacaktır. Euro Sigorta tarafından gönderilen yazıda ayrıca, mini hasar onarımı hizmetlerinin sunumu nda birlikte çalışılacak firmanın Türkiye genelinde kasko 700 sigortalarının satışında yoğunluğu bulunan bölge ve illerde teşkilatının bulunması, hizmet noktalarının müşteri ihtiyaçlarına cevap verecek yeterlilikte olması gibi kriterlerin arandığı ifadesi yer almaktadır. Otto Zenith in tercih edilme sebebinin ise söz konusu kriterleri taşımasının yanı sı ra, firma sahiplerinin otomotiv ve mini onarım hizmetleri konusunda yeterli tecrübe ve birikim inin bulunması olduğu belirtilmiştir. Estetik mini tamir hizmetler i kapsamında yer alan hizmet kalemleri belirli limitler dâhilinde boya hasarlı kaporta tamiri, boya tamiri, boyasız kaporta göçük tamiri, iç döşeme tamiri, ön cam tamiri ve limitsiz olarak plastik tampon ve parça tamiridir. Taraflar arasında yapılan sözleş mede Otto Zenith e sunduğu hizmet 710 karşılığında Euro Sigorta tarafından poliçe başına ödeme yapılacağı, sözleşmenin 1 yıl süre ile geçerli olduğu ifade edilmektedir. Gelen yazıda son olarak mini hasar onarımı konusunda Otto Zenith dışında başka bir firmadan hizmet alınmadığı bilgisi verilmiştir. I.4. Gerekçe ve Hukuki Dayanak Önaraştırma konusunu oluşturan şikâyet başvurularında yer alan iddialar özet olarak şu şekilde sıralanabilir: - Şikâyete konu olan sigorta şirketlerinin müşterilerine kasko sigortas ı kapsamında sundukları mini hasar onarımı hizmetine ilişkin AutoKing ile 720 yaptıkları münhasırlık içeren anlaşmaların AutoKing i mini hasar onarımı hizmetinde hâkim duruma getirdiği ve pazara girişleri engellediği iddiası, -Yapı Kredi Sigorta ile CNK nın arasında imzalanmış olan mobil tampon ve plastik parça onarımına ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta tarafından nedensiz bir şekilde feshedildiği, fesih sebebinin CNK nın Rekabet Kurumu na sigorta şirketleri ve AutoKing i şikayet etmesinden kaynaklanabi leceği iddiası, -Doğuş Otomotiv servislerine gelen hasarlı araçların mini onarım niteliğindeki işlemlerinin sigorta şirketi eksperleri tarafından sadece sigorta şirketinin anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiği ve bu şekilde CNK nın pazar dışına itildiği iddiası, 730 - Sigorta şirketlerinin münhasıran AutoKing ile çalışmak ve mini hasar onarımı pazarını bölüşmek için aralarında anlaştıkları iddiası, 09-29/608 -147 18- AutoKing in kasko poliçesi kapsamı dışında yer perakende hizmetler için poliçe sahibi müşterilere %30 oran ında indirim uygulayarak mini hasar onarımı hizmetleri pazarındaki hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası. Şikâyet başvurularında yer alan söz konusu iddialar, 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddeleri kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmiştir. I.4.1. Kan un un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine göre belirli bir mal veya hizmet piyasasında 740 doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitel ikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Teşebbüsler arasında gerçekleştirilen yatay ve dikey anlaşmalar rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olmaları durumunda söz kon usu madde kapsamında değerlendirilmektedir. I.4.1.1. Dikey İhlaller Sigorta şirketleri ile AutoKing arasında var olan mini hasar onarımına yönelik ilişkinin dikey bir ilişki olduğu, 15 adet sigorta şirketi ile AutoKing arasında 750 akdedilen aynı içerikli sö z konusu sözleşmelerin ise dikey bir anlaşma olduğu görülmektedir. I.4.1.1.1. Mini Hasar Onarımı Sözleşmeleri Hakkında Değerlendirme Mini hasar onarımı hizmetine yönelik yapılan anlaşmaların, 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için önceli kle anlaşmaların tarafları olan AutoKing ile sigorta şirketlerinin teşebbüs niteliğinde olması, yani yapılan sözleşmenin nihai tüketim amaçlı yapılmaması, bir ekonomik faaliyetin yürütülmesi gerekmektedir. Zira 4054 sayılı Kanun un kapsam başlıklı 2. madde sine göre, teşebbüslerin aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve 760 kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları bahsi geçen Kanun kapsamına girmekte; dolayısıyla bir anlaşma nın 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için söz konusu anlaşmanın taraflarının teşebbüs olmaları gerekmektedir. Mini onarım hizmetlerini üreten ve satan bir şirket olduğundan, AutoKing in teşebbüs tanımına uygun olduğu açıktır. Sigorta şirketlerinin müşterilerine sunduğu mini onarım hizmetinin nihai kullanıcısının sigorta müşterisi araç sahipleri olduğu nun tespit edilmesi, sigorta şirketlerinin söz konusu hizmetin nihai kullanıcısı değil, satışını yapan bir teşebbüs olduğunu ortaya koymuştu r. Dosya konusu mini hasar onarımı sözleşmeleri ile kurulan dikey ilişkide, 770 AutoKing alt pazar olan oto bakım onarımı pazarında, sigorta şirketleri ise üst pazar olan kasko sigortacılığı pazarında faaliyet göstermektedir. Sigorta şirketleri nihai tüketici olan araç sahiplerine kasko sigortası hizmeti sunmakta, tüketiciler ise bunun karşılığında sigorta şirketlerine prim ödemektedirler. Mini hasar onarımı hizmeti müşterilere satılan poliçelerin içinde yer alan bir hizmet kalemidir. Sigorta şirketleri bu hiz met için müşterilerinden ekstra bir ücret talep etmemekte, müşterilerine hediye veya promosyon görüntüsü altında sunmaktadırlar. Ancak 09-29/608 -147 19söz konusu şirketler mini onarım hizmetinin maliyetlerini tüketicilerden talep ettikleri primlere yansıtarak, bu hizmetin ücretini müşterilerden tahsil etmektedirler. Sigorta şirketleri mini hasar onarımı hizmetini yapılan bir sözleşme 780 çerçevesinde bu hizmeti veren sağlayıcılardan satın almaktadırlar. Nihai olarak, mini hasar onarımı hizmetini sunan teşebbüsler, bu hizmeti s igorta şirketlerine satmakta, sigorta şirketleri ise adı geçen hizmeti müşterilerine sunmaktadır. Sigorta şirketleri ile AutoKing arasında var olan dikey ilişkide dikkati çeken ilk husus, yukarıda da bahsedildiği üzere, sigorta şirketlerinin mini hasar ona rımını münhasıran AutoKing den almalarıdır. Her ne kadar yapılan sözleşmelerde münhasırlığa ilişkin bir hüküm bulunmasa da, uygulamada pazarda ölçek ekonomisinin geçerli olması nedeniyle münhasırlık doğmaktadır. Münhasır satın alma ya da tek sağlayıcıdan a lma anlaşmaları olarak adlandırılan söz konusu uygulamalar rekabeti azaltan anlaşma türleri olması nedeniyle 4054 sayılı 790 Kanun un 4. maddesi kapsamında yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ilgili pazardaki rekabeti kısıtlayacak nitel ikte olan ve dolaylı olarak tek sağlayıcıdan alma yükümlülüğü bulunan AutoKing ile sigorta şirketleri arasındaki dikey ilişkinin Kanunun 5. maddesi kapsamında muafiyet alıp almayacağının incelenmesi gerekmektedir. Bu durumda ilk akla gelen ise, Sözleşme ni n 5. maddenin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan grup muafiyeti Tebliğleri kapsamında olup olmadığıdır. 2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ; sigorta şirketlerinin müştereken yapacakları hesaplamalar, araştırmalar, teminat sa ğlama grupları oluşturma yahut güvenlik cihazları konusunda ortak kurallar oluşturma 800 çalışmaları konularını kapsadığından, inceleme konusu sözleşmeler anılan Tebliğ kapsamında bulunmamaktadır. Dosya konusu dikey anlaşmalar, 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında incelen miştir. I.4.1.1. 2. 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği Kapsamında Değerlendi rme 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar Ve Uyumlu 810 Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin Kapsam başlıklı 2. maddesinde ise, Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, sa tımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar ın söz konusu Tebliğ kapsamında olduğu ifade edildiğinden, AutoKing ile sigorta şirketleri arasında mini hasar onarımı konusunda yapılan sözleşmelerin bahsi geçen Tebliğ kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Bu aşamada sözleşmelerin Tebliğ hükümleriyle uyumlu olarak grup muafiyetinden faydalanıp faydalanamayacağına bakılacaktır. 2005/4 sayılı Tebliğ in muafiyetin genel koşulları başlıklı 4. maddesinin ilk fıkrasında muafiyet hükümlerinin bakım -onarım hizmeti sunan sağlayıcının pazar 820 payının %30 u geçmemesi durumunda uygulanacağı ifade edilmiştir. Dosya konusu önaraştırmada ilgili hizmet pazarı binek ve hafif ticari araçlara yönelik 09-29/608 -147 20bakım -onarım hizmetleri pazarı olarak tanımlanmıştır. Söz konusu hizmeti Türkiye sınırları içerisinde özel ya da bağımsız servisler, tamirhaneler ile motorlu taşıt sağlayıcılarının yetkili servisleri sunmakta, pazarda bu hizmeti sun an çok sayıda irili ufaklı teşebbüs bulunmaktadır. Bu nedenle mini hasar onarımı hizmeti sağlayıcısı olan AutoKing binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım -onarım pazarındaki pazar payının %30 un altında ol ması nedeniyle, Tebliğ de öngörülen diğer hükümlerin yerine getirilmesi durumunda grup muafiyetinden yararlanabilece ktir. 830 2005/4 sayılı Tebliğ in Özel Hükümler başlıklı 6. maddesinde ise muafiyetin anlaşmalarda yer alan hangi yükümlülüklere uygulanmayacağı, dolayısıyla sözleşmeyi grup muafiyeti kapsamından çıkaracağı yükümlülükler sıralanmıştır. Söz konusu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde i se sözleşmelerde yer alan her türlü doğrudan veya dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğüne grup muafiyeti uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Tebliğ in 3. maddesinde Rekabet etmeme yükümlülüğü, alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden ma lları veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını veya yeniden satmasını engelleyen doğrudan ya da dolaylı her türlü yükümlülüktür. şeklinde tanımlanmıştır. Mini hasar onarımı sözleşmelerinde herhangi bir hüküm 840 bulunmamasına rağmen, uygulamada a lıcı olan sigorta şirketleri mini hasar onarımı hizmetini, münhasıran AutoKing den satın almaktadır. Dolayısıyla bu durumun, alıcı olan sigorta şirketlerinin, anlaşma konusu hizmet olan AutoKing den alınan mini hasar onarımı ile rekabet eden hizmetleri sat ın almasını dolaylı olarak engelleyen bir rekabet etmeme yükümlülüğü niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlüğü nedeniyle, incelenen sözleşmeye 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyeti uygulanamayacaktır. Bu neden le Sözleşme ye Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet değerlendirmesi yapıl mıştır. 850 I.4.1.1. 3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 5. maddesine göre, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anl aşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verilebilir: a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişme nin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan 860 fazla sınırlanmaması. a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması Bu hüküm çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, genel olarak üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında 09-29/608 -147 21devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması ekonomik yararın sağlandığı hususlar arasında görülmektedir. AutoKing in sigorta şirketleri ile imzaladığı sözleşmelerde münhasırlığa ilişkin 870 açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, hizmetin özelliği gereği uygulamada münhasırlık kendiliğinden oluşmaktadır. Münhasırlığın sebebine ilişk in olarak ilk olarak hizmet fiyatlaması yönteminin etkilerine bakılacaktır. Sigorta şirketleri hizmet alsın veya almasın yahut bulunduğu ilde AutoKing bulunsun veya bulunmasın fark etmeksizin tüm poliçe sahipleri adına AutoKing e yıllık toplam bir fiyatlam a yaparak yıl boyu hizmet almaktadır. Yani yılbaşında o yıl verilecek mini hasar onarımı hizmeti için poliçe başına bir fiyat belirleyip, poliçe sayısıyla çarparak toplam ödeme miktarı konusunda taraflar anlaşmaktadır. Bu fiyat belirlenirken geçmiş yıl ona rım sayısı ve gelecek dönemle ilgili öngörüler de dikkate alınmakta; böylece sigorta şirketi mini onarımın kendisine maliyetini 880 sabitlemekteyken, onarımı yapacak olan da müşteri memnuniyetini sağlamaya çalışarak sigorta şirketleri gibi büyük müşterileri ka ybetmemeye gayret göstermektedir. Sistem böyle bir çıkar dengesine dayanmakta olup; hem müşteri memnuniyeti sağlanması için motivasyon yaratılmakta, hem de onarım sayısı artsa bile, sigorta şirketleri öngörülenden farklı bir ödeme yapmak zorunda kalmayacak larından hedefledikleri giderleri sabitleyebilmekteler. Sektörde kullanılan diğer bir fiyatlama sistemi olan tamirat başına ödeme yapılması durumunda ise en ufak tamirlere dahi dosya açıp, sigorta şirketleri ile yazışmalar yapılıp, eksper atanması, sigort a şirketinden onay ve müşteriden belgeler istendiğinden hizmetin süresi uzamakta, bürokrasi artmakta ve bu işlerin 890 takibi için sigorta şirketlerinin eleman çalıştırması gerektiğinden operasyonel maliyet de artmaktadır. Ayrıca bu sistemde hem müşteri, hem d e onarım yapan firma daha fazla onarım yapılmasını tercih edeceğinden, sigorta şirketlerinin maliyetinin artması beklenir. Poliçe bazlı yıllık ödeme sistemindeki çıkar dengesi bu sistemde çalışmamakta, ekstra maliyetler ortaya çıkmaktadır. Sigorta şirketle ri tarafından, bu sebeplerle söz konusu sistemin daha önce bazı sigorta şirketleri tarafından denendiği, ancak randıman alınmadığı tecrübe edildiğinden poliçe bazlı ödeme sisteminde karar kılındığı ifade edilmiştir. Sektörde istisnai olarak Aviva Sigorta v e Ergo İsviçre Sigorta Otto Zenith den; Ray Sigorta nın bir acentesi olan Arkas Otomotiv AutoKing den aldığı mini hasar onarımı hizmetinde 900 tamir başına ödeme sistemini kullanmaktadır. Dolayısıyla poliçe bazlı yıllık ödeme sisteminin, şikâyet dilekçesinde b ahsedilen AutoKing in ekonomik olarak güçlendirilmesi amacıyla uygulandığı iddiasının aksine, sözleşmenin her iki tarafı açısından olumlu sonuçları bulunmaktadır. Ancak bu sistemin, kendiliğinden münhasırlığı da beraberinde getirdiği akla gelmektedir. Zira yıllık sabit bir miktar ödeme yapan sigorta şirketi bu ödemenin yanı sıra başka bir şirkete de ödeme yapmayı makul görmeyebilir. Öte yandan sektörde mini hasar onarımı yapan teşebbüslere (AutoKing ve Otto Zenith) bakıldığında ise, farklı ödeme sistemleri kullansalar da münhasırlığın geçerli olduğu görülmektedir. AutoKing, Ray Sigorta nın bir acentesi olan Arkas 910 Otomotiv dışında tüm anlaşmalı olduğu sigorta şirketlerine mini hasar onarımını poliçe bazlı yıllık fiyatlama sistemi ile sunmaktadır. Mini hasar o narımını sunan 09-29/608 -147 22diğer şirket olan Otto Zenith ise, Aviva ve Ergo İsviçre Sigorta ya tamirat başına hasar dosyası açarak, Euro Sigorta ya poliçe bazlı yıllık ödeme sistemi ile bu hizmeti sunmaktadır. Ancak tamir başına ödeme sistemini kullanan sigorta şirket leri de dâhil olmak üzere tüm sektör bu hizmeti tek firmadan satın almaktadır. Dolayısıyla, münhasırlığın hizmetin fiyatlama sisteminden kaynaklanmadığı, hizmetin özelliği gereği münhasırlığın doğduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Anadolu Sigorta yetkilisi de bu konuda şunları ifade etmiştir: Mini onarımda başka bir 920 şirketle de çalışmamız durumunda, standartları tutturmamız zorlaşacak, ayrıca hem bizim için hem mini onarım şirketi için maliyet dezavantajı yaratacaktır. Bizim toplu alım niteliğindeki pazarlık g ücümüzü bölmemiz bize maliyet artışı olarak dönecektir. Mini onarım şirketi için de sürümden kazanabileceği bir hizmet olduğundan hizmet kalitesini, hizmet noktası yaygınlığını azaltacak ve standardı tutturmak için bizden daha yüksek fiyat isteyecektir. Bu hizmetin alımında ve sunumunda ölçek ekonomisinden faydalanılmaktadır. . Dolayısıyla bu hizmet alınırken denetim kolaylığını sağlamak, hizmet standardını tutturmak ve maliyet avantajından faydalanmak için tek bir firmadan hizmet alınması gereği doğduğu, pazarda ölçek ekonomisinin geçerli olduğu, söz konusu münhasırlığın objektif 930 gerekçelerinin olduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle, söz konusu münhasırlığın, AutoKing in sahip olduğu bir pazar gücünden ziyade, sağladığı etkinlik nedeniyle sigorta şirketl erinin kendi tercihlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, hizmetin kendine özgü nitelikleri gereği pazarda ölçek ekonomisi geçerli olduğundan ortaya çıkan fiili münhasırlığın hem sigorta şirketlerine hem de mini onarım hizmeti sunan teşebbüs lere maliyet avantajı sağladığı, hizmet standardının tutturulması konusunda denetim kolaylığı sunduğu ve bu şekilde müşteri memnuniyetini artırdığı ve dolayısıyla hizmetin sunulmasında iyileşme sağlandığı, ekonomik ve teknik gelişmeye katkısı olduğu kana atine varılmıştır. 940 b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması Rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasında elde edilen iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Kanun'da t üketicinin ekonomik gelişmeden yarar sağlaması gerektiği belirtilmekle birlikte, yararlanmanın ölçüsü ve kapsamı hususunda herhangi bir ifade yer almamaktadır. Tüketicinin yarar sağlaması açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla b irlikte, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilir. 950 Sigorta şirketlerinin su nduğu fiili münhasırlığa dayanan mini onarım hizmeti ile kasko poliçesi sahibi müşteriler, küçük çaplı hasarlarını herhangi bir ek ücret ödemeksizin ve hasarsızlık indirimi bozulmaksızın tamir ettirme imkânına sahiptirler. Sunulan bu hizmetin tüketici fayd asını artırdığı açıktır. Hizmetin tek bir teşebbüsten alınmasının ise tüketici açısından şu faydaları bulunmaktadır: Tüketici belli bir standartta ve kalitede hizmet alacağından emin olacaktır. Alınan hizmetten memnun kalınmadığı durumda, müşterinin seçtiğ i bir servisten değil, sigorta şirketinin seçtiği teşebbüsten hizmet alındığı için sigorta şirketi bu 09-29/608 -147 23durumdan sorumlu tutulabilecektir. Tek bir teşebbüsle muhatap olunduğu için sigorta şirketinin, müşteri memnuniyetsizliğini gidermesi daha kolay olacaktır . Bu 960 durum ayrıca dolaylı olarak hizmet standardının daha da artırılmasına sebep olacaktır. Çünkü sigorta şirketleri bir sonraki yıl müşterilerin genel olarak memnun kalmadığı bir teşebbüsle çalışmaya devam etmeyecek, daha iyi standartlarda hizmet sunan bi r teşebbüsle anlaşacaktır. Bu durum hizmet kalitesinin sürekli yükseltilerek tüketici faydasının artırılmasını sağlayacaktır. Tüketici faydasına ilişkin yapılan değerlendirmede ayrıca, mini onarım hizmetini müşterilerine bir tür hediye ya da promosyon gibi sunan sigorta şirketlerinin, bu hizmetin maliyetini her yıl sigorta primlerini belirlerken dikkate aldığı ve bir maliyet kalemi olarak primlere yansıttığı hususu da dikkate alınmalıdır. Yukarıda da bahsedildiği gibi, tek bir şirketle çalışılması sigorta ş irketleri açısından hem 970 maliyetlerin önceden tespit edilerek sabitlenmesi, hem de poliçe bazlı ödeme sistemi ile personel ve diğer operasyonel maliyetlerin azaltılması sonucu toplam maliyetlerin düşmesine neden olmakta, bu durum da müşterilere daha az prim artışı olarak yansımaktadır. Münhasırlıktan kaynaklanan maliyet avantajını müşterilerine yansıtmayan sigorta şirketinin primleri, rakiplerine göre yüksek kalacağı için müşteri kaybına yol açacaktır. Bu durum da, sigorta şirketlerinin maliyet avantajlarını tüketicilere yansıtması konusunda baskı oluşturmaktadır. Aksi halde, birden fazla teşebbüsle çalışılması yani münhasırlığın olmaması durumunda, sigorta şirketleri ölçek ekonomisinden faydalanamayacaklar, pazarlık güçleri düşeceği için mini onarım hizmetin in toplam maliyetleri artacak ve bu da 980 prim artışı olarak tüketicilere yansıyacaktır. Dolayısıyla mini hasar onarımı hizmetinin münhasıran tek bir teşebbüsten alınmasından tüketicilerin yarar sağlayacağı görülmektedir. c) İlgili piyasanın önemli bir bölüm ünde rekabetin ortadan kalkmaması Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlamasının rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamasıdır. Bu şartın amacı, rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen piyasalardaki reel ve potansiyel rekabetin devamının teminidir. 990 Bu noktada, mini hasar onarımının nit elikleri gereği, var olan münhasır satın alma uygulamasının ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Yapılan şikâyette AutoKing ile sigorta şirketleri arasındaki münhasırlık ilişki si sonucu AutoKing in pazarda hâkim duruma geldiği ve pazara girişlerin engellendiği iddia edilmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere AutoKing in kasko poliçesi alanında hizmet veren sigorta şirketlerinden 15 i ile mini onarım hizmeti anlaşması bulunmaktad ır. AutoKing in birlikte çalıştığı sigorta şirketlerinin kasko sigortacılığı pazarındaki toplam pazar payı yaklaşık % 55 dir. Pazarda faaliyet gösteren bir diğer şirket olan ve üç adet sigorta şirketi ile anlaşması bulunan Otto Zenith in ise 1000 yaklaşık topla m % 9 pazar payı bulunmakta, geriye kalan % 36 paya sahip adet sigorta şirketlerinin ise mini onarım hizmeti bulunmamaktadır. Bu durum ilk bakışta AutoKing in pazarda hâkim durumda olduğu ve sigorta şirketleri ile olan münhasır ilişkisi gereğince pazarın yeni girişlere kapanma 09-29/608 -147 24tehlikesinin bulunduğu izlenimini vermesine rağmen, bu durumun gerçeği yansıtıp yansıtmadığını tespit etmek için, öncelikle ilgili pazar yapısının değerlendirilmesi gerekmektedir. Yukarıda da belirtildiği üzere dosya konusu uygulamad a ilgili hizmet pazarı talep ve arz ikameleri dikkate alınarak binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım ve onarım hizmetleri pazarı olarak tanımlanmıştır. Her ne kadar mini onarım 1010 hizmetinde hali hazırda AutoKing in pazar payı çok yüksek olsa da, min i onarım hizmetine ilişkin talep ve arz ikamelerinin yüksek olması nedeniyle, tüketicinin başka bir yerden hizmet alma alternatifi oldukça geniş, yani pazarda potansiyel rekabet çok yüksektir. Bu durumun bir göstergesi de mini onarım hizmeti sunan teşebbüs lerin sayısının her geçen gün artmasıdır. Potansiyel rekabetin bu kadar yüksek olduğu bir pazarda bahsi geçen münhasırlık ilişkisinin pazarda rekabeti sınırlayıcı etkisinin de olmaması beklenir. Buna ek olarak, AutoKing ve Otto Zenith in sigorta şirketler i ile yaptıkları sözleşmelerin süresi birer yıldır. Sigorta şirketi temsilcileri ile yapılan görüşmelerde de her yıl sözleşmelerin yenilendiği, yılsonuna yaklaşıldığında bir 1020 sonraki yıl için mini onarım hizmeti sunan teşebbüslerden teklif aldıkları, fiyat, kalite, hizmet ağı, kurumsallık ve profesyonellik gibi birtakım kriterlere yönelik yapılan değerlendirmelerden sonra hangi şirketle çalışılacağına karar verildiği belirtilmiştir. Yani, AutoKing in sahip olduğu münhasırlık hakkı 1 yıl geçerli olup, sigorta şirketlerinin bir sonraki yıl başka bir firmayla çalışmaları her zaman mümkündür. Nitekim mini hasar onarımı sadece AutoKing tarafından sunulmaktayken, hali hazırda Otto Zenith pazara girmiş ve üç sigorta şirketi ile anlaşma yapmıştır. Bu şirketlerden bir tanesi olan Aviva Sigorta 2008 yılına kadar AutoKing ile çalışmış, sonrasında Otto Zenith i tercih etmiştir. Bu durum, belli bir kalitede hizmet standardını tutturan her teşebbüsün sigorta şirketleri ile mini 1030 onarım hizmeti sunmasının önünün açık olduğunu göstermektedir. Ayrıca, mini onarım yapan teşebbüsler için büyük alıcı olan sigorta şirketlerinin bu pazardaki rekabetin sınırlanmasından olumsuz etkileneceği düşünüldüğünde, sigorta şirketleri rekabetin kısıtlanmasına izin vermeyecektir. Zira bu hizmet sigorta şirketleri için vazgeçilmez olmadığı için bu hizmeti almamaları ihtimali de mini onarım teşebbüslerinin rekabetçi davranışlarını terbiye edici niteliktedir. Nitekim sigorta şirketleriyle yapılan görüşmelerde, bu dikey ilişkide AutoKing in yanı sıra şikâyetçi teşebbüsün de pazarda etkin bir şekilde çalışması için söz konusu teşebbüse fırsatlar verildiği, bu pazardaki rekabetten kendilerinin faydalanacaklarının bilindiği defalarca ifade edilmiştir. Dolayısıyla potansiyel 1040 rekabetin güçlü olması, yıllık sözleşmeler yapılması ve sigorta şirketleriyle çıkar çatışmasının terbiye edici etkisi dikkate alındığında, piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkması mümkün görünmemektedir. d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi içi n zorunlu olandan fazla sınırlanmaması Kanun un 5. maddesinde öngörülen bu son koşul gereği, malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması ile bu gelişme ve iyileşm elerin tüketiciye yansıtılmasında rekabeti daha az sınırlayan bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık, ya izlenen amacın 1050 09-29/608 -147 25elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya da rekabetin sınırlanması gereğini n dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. Yukarıda da bahsedildiği üzere, mini hasar onarımı anlaşmal arında yer alan münhasırlık ilişkisinin temel nedeni, mini onarım hizmetinin niteliği gereği böyle bir sistemin taraflar açısından en makul sistem olmasıdır. Mini onarım hizmetlerinin sigorta şirketleri ve dolayısıyla tüketiciler için toplam maliyeti bu hizmetin tek bir firmadan alınması durumda minimize edilmektedir. Söz konusu hizmetler bu nedenle ölçek ekonomilerine sahiptir. Sigorta şirketleri açısından 1060 mini hasar onarımı hasar bazında düşünüldüğünde çok önemli bir maliyet kalemi olmamakta birlikte, bu hizmetin farklı teşebbüslerden alınması durumunda toplam maliyet önemli boyutlara ulaşabilecektir. Bu durum da tüketiciler tarafından ödenecek prim miktarını yükseltecektir. Buna ek olarak, münhasırlığın olmadığı bir durumda sigorta şirketleri birçok teşeb büs ile çalışacaktır. Bu durum yine yukarıda belirtilen sebeplerle hem sigorta şirketlerinin maliyetlerini artıracak, hem de belli bir hizmet standardının oluşmaması ve sigorta şirketleri tarafından etkin bir denetim yapılamaması nedeniyle müşteri memnuniy etini azaltacaktır. Dolayısıyla, mini hasar onarımı hizmeti niteliği gereği, tek bir firmadan hizmet satın alındığı sürece, en etkin şekilde uygulanan, mini onarım hizmeti veren 1070 teşebbüsler, sigorta şirketleri ve nihai tüketici olan poliçe sahipleri için en çok fayda sağlayan bir hizmet türüdür. Sonuç olarak, mini hasar onarımının münhasıran AutoKing den alınması sonucunu doğurması nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olan ve Anadolu Sigorta, Güneş Sigorta, Başak Sigorta, Aksigorta, Allian z Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik Sigorta, HDI Sigorta, Hür Sigorta, AIG Sigorta, Demir Sigorta, Dubai Group Sigorta, Eureko Sigorta, Ray Sigorta nın bir acentesi olan Arkas Otomotiv ve Türk Nippon Sigorta ile AutoKing arasında yapılan aynı içerikli sözleş melerin, Kanun un 5. maddesinde belirtilen koşulları taşıdığı ve bireysel muafiyetten faydalanabileceği anlaşılmaktadır. 1080 I.4.1.1. 4. AutoKing in Tercih Edilme Sebepleri ve Mobil Parça Onarımı Sözleşmeleri Hakkında Değerlendirme Yukarıda da belirtildiği üzer e, çoğunluğu kasko sigortacılığı pazarında önemli bir paya sahip olan 15 adet sigorta şirketi, mini onarım hizmetlerinde AutoKing ile çalışmayı tercih etmiştir. Dr. Vinyl markası ile faaliyet gösteren CNK tarafından yapılan şikâyet başvurusunda sigorta şir ketlerinin AutoKing ile çalışması sonucu AutoKing in pazarda hâkim duruma geldiği ve CNK nın pazar dışına itildiği iddia edilmiştir. Bu noktada öncelikle her biri birer ticari işletme olan sigorta şirketlerinin hizmet alımında çalışacakları teşebbüsleri be lirleme serbestîlerinin olduğunu belirtmek gerekir. Sigorta şirketlerinin belirledikleri tüm kriterlere uyan teşebbüs 1090 veya teşebbüslerden çalışmayı tercih etmeleri doğaldır. Bu durumda sigorta şirketlerinin mini onarım hizmetini alacakları teşebbüslerde ar adıkları kriterlerin neler olduğu ve AutoKing i tercih etme sebepleri tespit edilmelidir. Önaraştırma kapsamında sigorta şirketleri ile yapılan görüşmelerde, söz konusu şirketlerin mini onarım hizmetinin alımında dikkat ettikleri kriterler sorulduğunda 09-29/608 -147 26sigorta şirketlerinin belli kalite standartlarına ve yaygın bir hizmet ağına sahip, güvenilir, profesyonel, kurumsal, şeffaf bir çalışma sistemi olan ve böylece sigorta şirketleri tarafından denetimi kolay olan, sigorta şirketini temsil edebilecek nitelikte, müşteri memnuniyeti odaklı onarım şirketleri ile çalışmayı tercih ettikleri öğrenilmiştir. Söz konusu şirketlerin yetkililerince, AutoKing in pazarda söz 1100 konusu kriterleri sağlayan bir şirket olması sebebiyle tercih edildiği ve hizmet kalitesinden memnun olunduğu belirtilmiştir. Oto bakım onarım hizmetleri ve mini onarıma ilişkin teknikleri yeni kullanılmaya başlandığı bir dönemde, bu tekniklerle yapılan onarımları bir paket halinde bir araya getirerek, sigorta şirketlerine hizmet olarak sunan ilk teşebbü s AutoKing olmuştur. Söz konusu hizmetlerin müşterilere perakende olarak sunumu ile hizmet vermeye başlamış, sonrasında sigorta şirketleriyle kasko poliçesi kapsamında mini onarım hizmet paketinin sunumunu geliştirmiştir. Yurt dışında yaygın, ancak Türkiye de bilinmeyen yeni bir hizmet sunumuyla bakım -onarım pazarına girmiştir. AutoKing sigorta şirketlerine yönelik bir paket oluşturma 1110 fikriyle, yani bir inovasyonla pazara girmiş ve mini onarım hizmetleri pazarını Türkiye de yaratan şirket olmuştur. Sonrasın da mini onarım hizmetlerinin tanıtımı ve yaygınlaşmasını sağlanmıştır. AutoKing in diğer mini onarım şirketlerinden üstünlüğü olarak, kaliteli hizmet sunduğu, kurumsallığa önem verdiği, franchise sistemine dayalı yaygın bayilikleri ile kalite standardını, müşteri memnuniyetini sağladığı ifade edilmiştir. Şeffaf ve denetime açık iş süreçleri oluşturarak franchise larının hizmet kalitesini sürekli denetlemesi de, müşteri memnuniyetine önem veren ve müşterilerden gelen şikâyetlere çözüm odaklı yaklaşımıyla bi rlikte, rekabetçi avantaj kazanmak için müşterilerine bu hizmeti sunan sigorta şirketleri tarafından tercih edilme sebebi 1120 olmuştur. Dolayısıyla AutoKing in bir inovasyonla pazara girdiği ve sonrasında da bu inovasyondan kaynaklanan etkinliği kullanarak, a lıcı ihtiyaçlarına göre sistemini geliştirip pazar lideri konumuna geldiği, pazarda dinamik etkinlik sağlayarak rekabeti olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Yapılan görüşmelerde, şikâyetçi taraf olan CNK nın sigorta şirketleri tarafından fazla tercih ed ilmemesinin sebepleri olarak ise; CNK nın profesyonel ve kurumsal davranmaması, AutoKing le aynı dönemde, hatta 1 yıl önce, pazara girmesine rağmen yaygın ve kalite standardını tutturabilecek bir servis ağı kuramaması, sanayideki servislere kendi tabelasın ı asarak oluşturduğu bayiliklerinde kalite 1130 standardı ve müşteri memnuniyetine yönelik eksikliklerinin çokluğu ve müşteri odaklı çalışmadığı belirtilmiştir. Ayrıca CNK ve bayilerinin müşteri memnuniyeti için bu hizmeti sunan sigorta şirketlerinin müşteriler ine karşı sigorta şirketlerini temsil edebilme yeteneğinin olmadığı ifade edilmiştir. CNK mini onarım hizmeti konusunda sigorta şirketleri ile çalışmak istemekte ve her yıl sigorta şirketlerine bu amaçla teklif sunmaktadır. Ne var ki, sigorta şirketleri yu karıda bahsi geçen kriterleri sağlamadığı için CNK yı tercih etmemektedirler. Bu noktada mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmetine ilişkin şikâyet dilekçesinde bahsedilen sorunlara da değinmekte fayda vardır. Bu hizmet tampon, far, çamurluk, torpido , kapı iç panelleri, orta konsol gibi araçların plastik 1140 aksamlarında ve alüminyum alaşımlarından üretilmiş motor kaputu, kapı, 09-29/608 -147 27çamurluk, bagaj kapağı gibi parçalarda oluşmuş ezik, sıyrık, çatlak, kopuk, göçük gibi hasarların ilgili parçanın aracın bulunduğ u oto servisinden veya aracın bulunduğu başka bir yerden onarım şirketi tarafından alınarak tamir edilmesi ve sonra tekrar teslim edilmesi şeklinde tanımlanabilir. Söz konusu hizmet pazarda faaliyet gösteren AutoKing, CNK , Otto Zenith, Auto Life Center gibi mini onarım tekniklerinde uzmanlaşmış firmaların yanı sıra, pek çok yetkili ve özel servis tarafından da sunulmaktadır. Bu hizmetin mini onarım hizmetinden farkı, bu hizmette sadece hasar başına ödeme sistemi bulunması, bu hizmet için ayrı bir sözleşme imzalanması ve çok 1150 sayıda firmanın bu hizmeti sağlayabilmesi ve sigorta şirketlerinin çok sayıda firma ile eş zamanlı çalışabilmesidir. Her hasar için hasar dosyası açılmakta, eksper tarafından yapılan inceleme sonucu hasarlı parçanın mobil parça tamiri kapsamda onarılmasına karar verilmekte, yapılan onarımın faturası sonrasında sigorta şirketine gönderilerek ödeme talep edilmektedir. Böyle bir akışta, hasarlı bir parçanın sigorta şirketlerinin anlaşmış olduğu hangi onarım şirketine gönderileceğine eksperle r karar vermektedir. Sigorta şirketleri ile yapılan görüşmelerde, sigorta şirketlerinin pek çok şirketle anlaşmış olmasına rağmen, eksperlerin genellikle hasarlı parçaları daha hızlı ve iyi hizmet veren ve yaygın bir servis ağına sahip şirketlere yönlendir diği belirtilmiştir. Sonuç olarak mobil parça 1160 onarımında da mini hasar onarımında olduğu gibi kaliteli ve profesyonel hizmet sunumu, yaygın bir servis ağına sahip olma gibi unsurlar, eksperler tarafından tercih edilme sebebidir. Bu noktada, CNK tarafından yapılan başvuruda yer alan Yapı Kredi Sigorta ile ilgili şikâyete değinmekte fayda bulunmaktadır. Yapı Kredi Sigorta nın CNK ile imzaladığı mobil tampon ve plastik parça onarımına yönelik sözleşmeyi nedensiz bir şekilde feshettiği şikayet edilmiş, fesih se bebinin AutoKing ile sigorta şirketlerinin Rekabet Kurumuna şikayet edilmesinden kaynaklanabileceği iddia edilmiştir. Söz konusu şikâyet ile ilgili olarak, Yapı Kredi Sigorta ile yapılan görüşmede, 1170 CNK ile aralarındaki sözleşmenin fesih nedeninin araların da yaşanan bir anlaşmazlıktan kaynaklandığı belirtilmiştir. CNK nın sorun yaşadığı bir bayisiyle sözleşmesini feshettiği, ancak bu durumdan Yapı Kredi Sigorta yı haberdar etmediği ifade edilmiştir. İki yıl önce söz konusu bayi tarafından yapılan bir onarım ın bedelinin Yapı Kredi Sigorta tarafından CNK ya ödendiği, ancak CNK nın bu ödemeyi bayisine aktarmadığı bilgisi verilmiştir. Söz konusu bayi ile CNK arasında anlaşmazlık çıkıp aralarındaki sözleşme feshedildiğinde ise bayi ödemeyi Yapı Kredi Sigorta dan talep etmiştir. Yapı Kredi Sigorta ise CNK dan yapılan ödemeyi aktarmasını istemiş, ancak bu talep CNK tarafından gerçekleştirilmemiş, Yapı Kredi Sigorta gerekli ödeme değişikliğini yapmak 1180 zorunda kalmış; ancak bu ödeme değişikliği geçmişe yönelik olduğund an şirketin geçirdiği denetlemelerde bu operasyon un izah gereği duyulan bir konu haline gelmesi nedeniyle bu durumdan rahatsız olunmuştur. Yapı Kredi Sigorta yetkililerince , bayisiyle yaşadığı sorunda kendilerinin taraf konumuna geçmelerinin CNK nın kurums allaşma ve profesyonellik konusunda sıkıntıları olduğunun bir göstergesi şeklinde algılandığı belirtilmiştir. AutoKing in kurumsallık, profesyonellik ve kaliteli hizmet sunumu konusunda CNK nın daha üstün olduğu ve daha çok tercih edildiği ifade edilmiştir . 09-29/608 -147 28Sonuç olarak, taraflar arasında akdedilmiş olan ve 4054 sayılı Kanun un 4, 6 ve 7. maddeleri kapsamında herhangi bir rekabet ihlali içermeyen, ancak Yapı Kredi 1190 Sigorta tarafından tek taraflı olarak feshedilen Mobil Tampon ve Plastik Parça Onarımı Sözle şmesi nin ticari bir anlaşmazlık sonucunda feshedildiği, bu hususun 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı ve ticaret mahkemeleri tarafından çözülmesi gereken bir özel hukuk anlaşmazlığı olduğu kanaatine varılmıştır. CNK tarafından yapılan şikâyette , CNK nın Doğuş Otomotiv ile arasındaki sözleşme kapsamında 9 yıl mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmeti verdiği, ancak son zamanlarda Doğuş Otomotiv tarafından söz konusu hizmetin talep edilmediği, bu durumun sebebi olarak ise servislerine gelen hasarl ı araçların mini onarım işlemlerinin sigorta şirketi eksperleri tarafından sigortalının 1200 anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiğinin belirtildiği ifade edilerek, söz konusu uygulama ile CNK nın pazar dışına itildiği iddia edilmiştir. Yukarıda da bahsedil diği üzere, sigorta şirketleri mobil parça onarımına ilişkin birden fazla onarım şirketi ile anlaşmakta, ancak bir hasarın varlığı durumunda hasarlı parçanın hangi onarım şirketi tarafından tamir edileceğine sigorta şirketlerinin eksperleri karar vermekted ir. Sigorta şirketleri ile yapılan görüşmelerde ise eksperlerin genellikle hasarlı parçaları daha hızlı ve kaliteli hizmet veren, profesyonel ve yaygın bir servis ağına sahip olan onarım firmalarına yönlendirdiği belirtilmiştir. Bu durum, CNK nın eksperler tarafından tercih edilmemesinin, iddia edildiği üzere CNK nın pazarın dışına itilmesine 1210 neden olan bir rekabet ihlalinden değil, eksperlerin ticari hayatın bir gereği olarak hizmet sunumundan memnun kaldığı teşebbüs ile çalışmayı tercih etmelerinden kayna klandığını göstermektedir. Bu açıklamalardan bahsi geçen şikâyetin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılmıştır. I.4.1.2. Yatay İhlaller Şikâyet dilekçesinde, sigorta şirketlerinin aralarında var olan bir anlaşma sonucu münhasıran AutoKing ile çalış tıkları, sigorta şirketlerinin çeşitli etkinliklerde bir araya gelerek mini hasar onarımı pazarını konuştukları, pazar bilgilerini paylaştıkları ve pazarı aralarında bölüştükleri öne sürülmektedir. Bu duruma 22 - 25.5.2008 tarih lerinde İzmir Çeşme de yapılan AutoKing bayi toplantısına sigorta 1220 şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci olarak katılması örnek olarak verilmektedir. Bu iddiaya kanıt olarak da söz konusu toplantı ile ilgili haber içeren Sigortacı gazetesi haberi gösterilmektedir. Söz konusu haberde ise AutoKing in yıllık bayi toplantısındaki bayi eğitimlerinde sigorta şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci olarak yer alması dışında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Daha önce yer verildiği üzere, sigorta şirketlerinin AutoKing ile münhasıran çalışm asının ekonomik ve makul gerekçeleri bulunmaktadır. Ayrıca, alt pazar olan mini hasar onarımı pazarındaki rekabetten olumlu etkilenecek olan sigorta şirketlerinin, bu pazardaki rekabeti bozmak amacıyla aralarında anlaşmaları ise kendilerine zarar verecek n iteliktedir. Zira Autoking dışında başka şirketlerin de 1230 alt pazara girmemesinin sigorta şirketlerine bir faydası bulunmadığı gibi, bilakis alt pazarda çok sayıda şirketin rekabeti, kendilerine daha düşük fiyat ve daha kaliteli hizmet satın almaları sonucun u doğurabilecektir. Bu durumun aksi ise, sigorta şirketlerinin de bahsi geçen alt pazarda bizzat yahut bir iştirakinin faaliyet 09-29/608 -147 29göstermesi durumunda geçerli olabilecektir. Ancak mevcut dosyada böyle bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla sigorta şirketleri nin aralarında anlaşarak alt pazara girişleri engellemesi ihtimali makul görünmemektedir. Ayrıca, sigorta şirketi yetkililerinin çeşitli toplantılarda mini hasar onarımı pazarı hakkında konuşmaları, bilgi alışverişinde bulunmaları tek başına pazarda rekabe tin kısıtlandığını göstermemektedir. Aralarında pazarı paylaştıklarına ilişkin olarak 1240 ise şikâyet dilekçesinde makul bir gerekçe ya da bilgi ya da belge sunulmamıştır. Ayrıca, çok sayıda teşebbüsün bulunduğu ve rekabet düzeyinin yüksek olduğu kasko sigort acılığı pazarında, sigorta şirketlerinin mini onarım hizmetlerinde rekabeti kısıtlamak için anlaşmalarına uygun görünmemekte, daha önce belirtildiği gibi ekonomik bakımdan gerekçeden de yoksun kalmaktadır. Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemeler de sigorta şirketleri arasında Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal eder nitelikte bir anlaşma veya uyumlu eylem bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi, belge bulunmamıştır. I.4.2. Kanun un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme 1250 Yapılan başvuruda id dia edilen bir başka husus, kasko kapsamında mini hasar onarımı hizmetlerinde hâkim durumda olan AutoKing in kasko poliçesi kapsamı dışındaki hizmetler ile boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi müşterilere %30 oranında indirim yapmak sur etiyle mini hasar onarımı hizmetlerindeki hâkim durumunu perakende olarak sunulan mini onarım hizmetleri pazarında kötüye kullandığı ve bu şekilde 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiasıdır. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesine göre; bir veya b irden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte 1260 davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. Söz konusu maddenin devamında hangi hallerin kötüye kullanma sayılacağı sıralanmıştır. 6. madde kapsamında bir ihlal incelemesi yapılırken, öncelikle ilgili pazarda hâkim durumun varlığı sorgulanmalıdır. 4054 sayılı Kanun un 3.maddesinde hâkim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü şeklinde tanımlanmıştır. Hâkim durum tespitinde ilgili teşebbüs ile rakiplerinin p azar payları, pazara giriş engelleri ve potansiyel rekabet, gibi unsurlar göz önünde bulundurulmaktadır. Dosya konusu önaraştırmada ilgili hizmet pazarı binek ve hafif ticari araçlara 1270 yönelik bakım ve onarım hizmetleri olarak belirlenmiştir. Söz konusu h izmet, ilgili pazarda faaliyet gösteren özel veya bağımsız servisler ile motorlu taşıt sağlayıcılarının yetkili servisleri tarafından da sunulmaktadır. Dolayısıyla pazarda mevcut durumda çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Motorlu taşıt markalarının Türkiye de satış ve servis ağını kuran distribütörlerinin sayısının 40 -50 civarında olması ve her bir distribütörün de çok sayıda yetkili servisinin bulunması, ayrıca her bir ilde çok sayıda irili ufaklı özel servisin faaliyet göstermesi, daha önce de bahsedildiğ i gibi yüksek olmayan bir sermaye ve eğitime ihtiyaç gösteren pazara girişin oldukça kolay olması, potansiyel rekabetin de yüksek olması nedeniyle 09-29/608 -147 30dikkate alındığında, pazarın oldukça rekabetçi olduğu, anılan pazarda hâkim 1280 durumun söz konusu olmadığı anlaş ılmaktadır. Tüm bu bilgiler ışığında AutoKing in ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve bu nedenle söz konusu teşebbüsün kasko poliçesi kapsamı dışındaki hizmetler ile boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi müşterilere %30 oranında ind irim uygulamasının Kanun un 6. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği neticesine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; 1- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmetini, Anadolu Sigorta 1290 A.Ş., Aksigorta A.Ş., Alli anz Sigorta A.Ş., Başak Groupama Sigorta A.Ş., Güneş Sigorta A.Ş., Ankara Sigorta A.Ş., Birlik Sigorta A.Ş., HDI Sigorta A.Ş., AIG Sigorta A.Ş. ve Aviva Sigorta A.Ş. nin münhasıran Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. den almaları sonucu; - söz konusu şirketin p iyasada tekel konumuna geldiği, - CNK Ticaret Ltd. Şti. nin piyasa dışına itildiği ve - piyasaya girişlerin engellendiği iddialarının gerçeği yansıtmadığı na, b) - CNK Ticaret Ltd. Şti. ile Yapı Kredi Sigorta A.Ş. arasındaki Mobil Tampon ve Plastik Parça Onarımı hizmetine ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta 1300 tarafından sebepsiz bir şekilde feshedildiği, - CNK Ticaret Ltd. Şti. ile Doğuş Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. arasında mobil parça onarımına ilişkin bir anlaşma bulunmasına rağmen Doğuş Otomo tiv servislerine gelen hasarlı parçaların sigorta şirketi eksperleri tarafından belli onarım firmalarına tamir ettirildiği ve bu suretle CNK Ticaret Ltd. Şti. nin pazar dışına itildiği iddialarının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı na, c) Kasko sigorta cılığı alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında anlaşma veya uyumlu eylemleri sonucu mini hasar onarımı hizmetlerinde rekabeti engellediği iddiasına ilişkin herhangi bir 1310 belgeye ulaşılamadığı na, d) Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. nin ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve dolayısıyla Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği ne, bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı na ve şikayetin redd ine; 2- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmeti satın alan 15 sigorta şirketi ile Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. arasında mini hasar onarımı hizmetine ilişkin yapılan dikey anlaşmaların, 09-29/608 -147 31- sözleşmelerde yer almasa dahi uygulamasında oluş an münhasır satın alma nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesini 1320 ihlal eder nitelikte olduğu na, - söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğü nedeniyle 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyuml u Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığı na, b) ancak söz konusu anlaşmalara 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI