TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR AHMET TOKTAS VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/4852) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2014/4852 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Murat ilter DEVECi Ba vurucular : 1. Ahmet TOKTAS 2. Arzu A YDiN 3. Dilaver TOKTAS 4. Gulcihan TOKTAS 5. Habibe SEYREK 6. ilyas TOKTAS 7. Mahpuz TOKTAS 8. Meyrem ;A
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR AHMET TOKTAS VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/4852) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2014/4852 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Murat ilter DEVECi Ba vurucular : 1. Ahmet TOKTAS 2. Arzu A YDiN 3. Dilaver TOKTAS 4. Gulcihan TOKTAS 5. Habibe SEYREK 6. ilyas TOKTAS 7. Mahpuz TOKTAS 8. Meyrem ;AGLAR 9. Sihat Ferat TOKTAS Vekili : Av. EmrullahBEYTAR I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, kotu muamele sonucu gen;ekle en olum olay1 hakkmda etkili bir ceza soru turmas1 yurutulmemesi nedeniyle kotu muamele yasag1 ile ya am hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 8/4/2014 tarihinde yap1lm1 tu . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi Iym Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk, gorii unli bildirmi tir. 7. Ba vurucular , Bakanhgm gorii une kar 1 suresinde beyanda bulunmu tur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Mu Cumhuriyet Ba savc1hgmdan (Cumhuriyet Ba savc1hg1) Ulusal Yarg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla temin edilen belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 9. Cumhuriyet Ba savc1hgma 24/10/1993 tarihinde saat 16.00 s1ralannda, yanarak vefat eden Uy ki iye ait cesedin bir camiye getirildigi yonunde ihbar gelmi tir. Soz konusu ihbara gore Mu il merkezine bagh Yorecik koytinden Uy ki i 23/10/1993 tarihinde e yalanm almak amac1yla koylerine gitmi , burada bulunan bir aray ile baz1 e yalann yakilmas1 eklinde tezahur eden olay esnasmda yanarak vefat etmi lerdir. 10. Olti muayenesi i lemi iyin cesetlerin Mu Devlet Hastanesine morguna getirtilmesinden sonra Cumhuriyet savc1smm huzurunda bir hekim tarafmdan aym tarihte yapilan olti muayenesi i leminde -bir kimlik tamg1 yard1m1yla- cesetlerin M.S.T., Me.S.T. ve A.T.ye ait oldugu tespit edilmi ; M.S.T.nin s1rtmdan uzun namlulu bir silaha ait bir mermi yekirdegi y1kanlm1 , Me.S.T. ve A.T.nin cesedinde kur un giri ve y1k1 delikleri saptanm1 ve bahse konu Uy ki inin ate li silah yaralanmasma bagh sebepler ve yanma nedeniyle oldukleri kanaatine vanlm1 tu. Olum nedenlerinin tespit edilmesi ve patolog temin edilememesi sebebiyle klasik otopsi i lemi yap1lmasma gerek goriilmemi tir. M.S.T.nin cesedinden pkan mermi yekirdegi adli emanete almm1 tu . 11. K1z1lagay Jandarma Karakol Komutanhg1 emrindeki gorevliler 24/10/1993 tarihinde ;::evrecik koytine gidip olay yerini incelemi tir. Olay yeri incelemesine ili kin tutanakta; koytin daha once terk edilmesi nedeniyle koyde ya am belirtisinin bulunmad1g1 , cesetlerin ta mmas1 ve ev ile aracm buytik bir k1smmm yanmas1 nedeniyle herhangi bir delil bulunamad1g1 belirtilmi tir. Kolluk gorevlileri aynca olen ki ilerin akrabalanmn memurlarla akraba olmas1, olenlerden birisinin Siyasal Bilgiler Faktiltesi ogrencisi olmas1, olenlerin teror orgutu tarafmdan daha once mimlendiklerine ve ogrencinin uzerine gidildigine, teror orgulline bagh iki grubun bolgede faaliyet gosterdigine ve olay tarihinde soz konusu gruplann da bolgede olduguna dair duyumlannm olmas1 nedenleriyle olenlerin orgut tarafmdan cezalandmld1klanna dair kanaatlerini ve olaya tamk herhangi bir kimsenin kesinlikle bulunmad1gm1 tutanakta belirtmi lerdir. 12. Kolluk gorevlilerinden birisi olay yerinin basit bir krokisini yizmi tir. 13. Cumhuriyet Ba savc1hgma 25/10/1993 tarihinde saat 11.00 sualannda, Yorecik koytinde meydana gelen olayda yanarak vefat eden ba ka iki ki inin Mu Devlet Hastanesi morgunda oldugu yonunde ihbar gelmi tir. 14. Cumhuriyet savc1smm huzurunda bir hekim tarafmdan aym gun yapilan olti muayenesi i leminde -iki kimlik tamg1 yard1m1yla- cesetlerin N.T. ve V. ;::.ye ait oldugu belirlenmi , N. T.nin vticudunda giri deligi tespit edilemese de bir kur un y1k1 deligi bulundugu anla ilm1 , V. ;::.nin vucudunda kur un giri ve pki delikleri saptanm1 , bahse konu ki ilerin ate li silah yaralanmasma bagh sebepler ve yanma nedeniyle oldukleri 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 sonucuna vanlm1 tir . Oltim nedenleri tespit edildigi i9in klasik otopsi i lemi yapilmasma gerek gorlilmemi tir. 15. Olenlerden M.S.T., olenler Me.S.T., N.T. ve A.T.nin babas1d1r. Olen V.C::.nin diger olenlerle veya ba vurucularla herhangi bir yakmhg1 tespit edilememi tir. Ba vuruculann niifus kay1tlanna gore ba vurucular Dilaver Tokta , Ahmet Tokta ve Habibe Seyrek M.S.T.nin 9ocuklan, ba vurucu Giilcihan Tokta Me.S.T.nin e i, ba vurucu Meryem C::aglar N.T.nin annesi, ba vurucular ilyas Tokta , Sihat F1rat Tokta ve Arzu Tokta ise Me.S.T.nin 9ocuklandir. 16. Kolluk gorevlileri 25/10/1993 tarihinde C::evrecik koyiine tekrar gidip olay yerini incelemi tir. Kolluk gorevlilerince diizenlen olay yeri incelemesine dair tutanakta; evin ve V.C::.ye ait oldugu iddia edilen kamyonun tamamen yand1g1, delil olu turabilecek herhangi bir eyin kalmad1g1, olen ki ilere ait ahsi e yalara rastlanmad1g1, biitiin ara tirmalara ragmen olaya tamk olabilecek herhangi bir ki inin tespit edilemedigi ve faillerin saptanamad1g1 belirtilmi tir . 17. Kolluk gorevlilerinden birisi tarafmdan olay yerinin yeni bir krokisi 9izilmi tir. 18. Cumhuriyet Ba savc1hg1, olaym PKK teror orgiitii mensuplannca ger9ekle tirildigi kanaatine vararak 29/12/1993 tarihinde gorevsizlik karan vermi ve soru turma evrakm1 Diyarbakir Devlet Giivenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Ba savc1hgma (Ba savc1hk) gondermi tir. 19. Diyarbakir DGM Ba savc1hg1 17/1/1994 tarihinde, olayla ilgili bilgi, beyan ve itiraflann bildirilmesi, faillerin tespitine 9ah 1lmas1 , arama ve neticelerinden ii ; ayda bir bilgi verilmesi i9in Ba savc1hga, Mu Emniyet Miidiirliigiine ve Mu Jandarma Komutanhgma miizekkereler yazm1 tir . 20. Bahse konu yazilara istinaden faillerin tesp1tme 9ah 1ld1g1 yoniinde kolluk gorevlilerince tutulan tutanaklar Diyarbakir DGM Ba savc1hgma zaman zaman gonderilmi tir . 21. Ba vurucu Dilaver Tokta 4/9/1996 tarihinde , olen M.S.T. ve 9ocuklannm teror orgiitii mensuplannca oldiiriilmesi olay1yla ilgili olarak soru turmanm devam edip etmedigi ve faillerin yakalamp yakalanmad1g1 konusunda kendisine bir beige verilmesini talep etmi tir. Bu talep dogrultusunda ba vurucu Dilaver Tokta 'a, soru turmanm ve faillerin yakalanmas1 i9in 9ah malann devam ettigine dair bir beige verilmi tir . 22. Diyarbakir DGM Ba savc1hg1, Van'da DGM kuruldugu gerek9esiyle 13/6/1997 tarihinde yetkisizlik karan vererek soru turma evrakm1 Van DGM Ba savc1hgma gondermi tir . 23. Van DGM Ba savc1hg1 22/9/1997 tarihinde, olayla ilgili bilgi, beyan ve itiraflann bildirilmesi, faillerin tespitine 9ah 1lmas1, arama ve neticelerinden ii ; ayda bir bilgi verilmesi i9in Ba savc1hga, Mu Emniyet Miidiirliigiine ve Mu Jandarma Komutanhgma miizekkereler yazm1 tir. 24. Bahse konu yaz1lara istinaden faillerin tesp1tme 9ah 1ld1g1 yoniinde kolluk gorevlilerince zaman zaman tutulan tutanaklar Van DGM Ba savc1hgma gonderilmi tir. 4 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 25. Ba$vurucu Dilaver Tokta$, Van DOM Ba$savc1hgma gonderilmek tizere Diyarbakir Cumhuriyet Ba$savc1hgma verdigi 4/9/2000 tarihli bir dilek9e ile karde$i Me.S.T.nin $ehit olduguna dair kendisine bir belge verilmesini istemi$tir. Soz konusu dilek9ede, ikamet ettikleri evin teror orgtitu mensuplannca yak1lmas1 sonucu M.S.T., Me.S.T., N.T. ve A.T.nin $ehit edildigi belirtilmi$tir. 26. Dilek9esine istinaden ba$vurucu Dilaver Tokta$'a, soru$turmanm ve faillerin yakalanmas1 i9in 9ah$malann devam ettigine dair 4/9/2000 tarihli belge verilmi$tir. 27. Talebine istinaden ba$vurucu Dilaver Tokta$ vekiline soru$turma evrakmm bir omegi 2/5/2011 tarihinde verilmi$tir. 28. Ba$vurucular Dilaver Tokta$ ve ilyas Tokta$, 12/9/2012 tarihinde Van Cumhuriyet Ba$savc1hgma gonderilmek tizere Ankara Cumhuriyet Ba$savc1hgma bir dilek9e vererek soru$turmada -kendi tabirlerince- bir arpa boyu yol almamad1gm1, olay hakkmda etkili bir soru$turma yapilmas1 gerekirken faillerin tespiti ve yakalanmas1 i9in herhangi bir i$lem yap1lmad1gm1, olaym meydana geldigi tarihten sonra bolgeye giden insan Haklan izleme Orgtitu (iHiO) yetkililerinin hazirlam1$ raporda bolgede Kayseri ve Bolu Komando Tugay1'na bagh birliklerin bulundugunun belirtildigini, raporda ismi a91klanmayan bir polis mtidtirtintin ifadesinin de bu hususa i$aret ettigini, kamuoyunda Temizoz davasz olarak bilinen davanm Diyarbakir Agir Ceza Mahkemesinde derdest oldugunu, soz konusu davada da benzer ttir su9lann i$lendiginin iddia edildigini ileri stirmii$ ve soru$turma evrakmm Diyarbakir Cumhuriyet Ba$savc1hgma gonderilmesini talep etmi$lerdir. 29. Cumhuriyet savc1s1, somut herhangi bir baglant1 tespit edilemedigi gerek9esiyle talebi reddetmi$ ve bu hususu 12/9/2012 tarihli dilek9enin tizerine yazm1$tlf. 30. Van Cumhuriyet Ba$savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 18/2/2013 tarihinde ba$vurucu Meryem ;::elik ile S.i.nin tamk s1fat1yla ifadelerine ba$VUfIDU$tur . i. Ba$vurucu Meryem ;::elik ifadesinde; askerlerin koye gittigini duyunca operasyonda hayvanlar telef olmasm diye koye dogru yola 91ktigm1, yolda S.i. ile kar$1la$t1gm1, daga 91kmca askerlerin kendisine ate$ a9t1gm1, helikopterler gidince koye gittigini, ahir olarak kulland1klan yerde ti ; ceset gordtigtinti, cesetlerin zincirle birbirlerine bagh olup tizerlerine de odun atilm1$ oldugunu, koyde asker bulunmad1gm1, evin biraz uzagmda duran kamyonun yanmI$ oldugunu gordtigtinti, S.i.nin yanmda gidip cesetlerden soz ettigini ve birlikte koye dondtiklerini, yerde bulunan kendilerine ait seccadeleri gortince cesetlerin e$i, oglu ve k1zma ait oldugunu anlad1gm1, e$yalanm Mu$'a goturmek amac1yla e$inin 9ocuklan ile birlikte V. ;::.nin kamyonuyla koye gittigini, askerlerin daha fazla ceset olabilecegini soylemeleri tizerine sonraki gun tekrar gittikleri koyde N.T. ile V. ;::.nin yanm1$ cesetlerini bulduklanm ve etrafta konu$uldugu kadanyla askerlerin Bolu Komando Tugay1 emrinde olduklanm s6ylemi$tir. ii. S.i. ifadesinde; koylerinin bo$alt1lmas1 sonrasmda Eralan koytine yerle$tigini, samanlanm ve ktimes hayvanlanm kontrol etmek amac1yla olay gtinti birka9 ki$iyle birlikte Yorecik koytine dogru yola 91ktigm1, yolda kar$1la$tiklan ve tammad1g1 baz1 ki$ilerin askeri operasyondan soz edip koye gitmemeleri konusunda kendilerini uyard1gm1, donii$ yolunda Meryem ;::elik ile kar$Ila$tiklanm, donme konusunda onu 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 ikna edemeyince Meryem ;::elik'in pe inden koye gittigini, koye yakm bir yerdeki bir demir yolu tiineline vannca korktugunu, helikopter sesi duydugunu, Meryem ;::elik'in koye dogru gittigini ancak k1sa bir sure sonra geri dondugunu, askerlerin kendisine ate ettigini soyledigini , biri havada, digeri hayvanlan otlatt1klan duzliikte durur vaziyette olmak uzere iki helikopter gordugunu, koye gidip ak am uzeri tiinelin bulundugu yere donen Meryem ;::elik'in evlerinin ve bir kamyonun yakild1gmdan ve Eralan koyiinden bir ki iye benzettigi bir ceset gordugunden soz ettigini, birlikte Eralan koyiine donduklerini, ertesi gun koyiin yak1ld1gm1 ve be ki inin olduriildugunu ogrendiklerini beyan etmi tir. 31. Van Cumhuriyet Ba savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 18/2/2013 Mu Jandarma Komutanhgma, 19/7/2013 tarihinde ise Jandarma Genel Komutanhg1 ve Kara Kuvvetleri Komutanhgma, 10/12/2013 tarihinde ise Genelkurmay Ba kanhgma muzekkere yazarak olay tarihinde Yorecik koyii ve kirsalmda askeri bir operasyon yap1hp yapilmad1g1, yapilm1 ise hangi askeri birlik tarafmdan yapild1g1, operasyona kat1lan riitbeli personelin kimlik ve adres bilgilerinin ne oldugu hususlannda bilgi istemi tir. Gonderilen cevabi yazilardan, olay tarihinde operasyon yap1ld1gma dair bilgi ve belge bulunmad1g1, hizmet defterinin on y1l boyunca ar ivde tutulup sonrasmda imha edildigi anla ilm1 tlr. 32. Van Cumhuriyet Ba savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 18/2/2013 tarihinde Diyarbakir Cumhuriyet Ba savc1hgma (TMK 10. madde ile gorevli), 31/7/2013 tarihindeise Cumhuriyet Ba savc1hgma muzekkere yazarak olen M.S.T.nin viicudundan 91kan ve adli emanete alman mermi 9ekirdeginin gonderilmesini istemi tir. Soz konusu yazilara verilen cevap ve eklerinden mermi 9ekirdeginin Cumhuriyet Ba savc1hgmca 31/3/2003 tarihinde irnha edildigi, soz konusu i leme ili kin tutanagm ise 8/6/2010 tarihinde Birim Ar ivi Ay1klama ve imha Komisyonunca yok edildigi (Yaz1da imhamn 31/3/2013 tarihinde ger9ekle tigi belirtilmi ise de imha i lemine dair tutanagm 8/6/2010 tarihinde yok edildigi dikkate almd1gmda mermi 9ekirdeginin 31/3/2003 tarihinde imha edildigi, irnha tarihinin yaz1ya sehven 31/3/2013 olarak yazild1g1 sonucuna vanlm1 tir .) anla ilm1 tlf . 33. Ba vurucu Dilaver Tokta 5/12/2013 tarihli bir dilek9e ile Van Cumhuriyet Ba savc1hgma (TMK 10. madde ile gorevli) muracaat etmi ve 22/10/1993 tarihinde Diyarbakir'm Kulp il9esinde ger9ekle en olaylarla ilgili olarak donemin Bolu Komando Tugay1 sorumlusu olan emekli General Y.E. hakkmda dava a9Ild1gm1, yakmlannm da 23/10/1993 tarihli koy yakma ve bo altma s1rasmda olduriildugunu belirterek dava dosyasmm Y.E. hakkmda a91lan dava ile birle tirilmesini talep etmi tir. 34. Van Cumhuriyet Ba savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 21/2/2014 tarihli ve 6526 say1h Kanun'la 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mucadele Kanunu'nun 10. maddesi uyannca kurulan mahkemeler ile Cumhuriyet Ba savc1hklann gorevlerine son verildigi ve soru turma yetkisinin yetkili Cumhuriyet Ba savc1hgma ait oldugu gerek9esiyle 17/3/2014 tarihinde yetkisizlik karan vermi ve soru turma evraklanm Cumhuriyet Ba savc1hga gondermi tir . 35. Ba vurucular 8/4/2014 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 36. Curnhuriyet Ba savc1hg1 ba vurucu Dilaver Tokta 'm dilek9esinde bahsi ge9en, yarg1lamas1 Diyarbakir 7. Agir Ceza Mahkemesince yap1lmakta iken Ankara 7. Agir Ceza Mahkemesine nakledilen ve soz konusu mahkemenin E.2014/139 sirasma kaydedilen dava dosyasmm onayh bir omegini getirtmi tir. Yargilamaya esas iddianame ve duru ma 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 tutanaklannda ba vuruya konu olay hakkmda herhangi bir bilgi yer almad1g1 gibi ba vuruya konu olay hakkmda samk Y.E.nin herhangi bir beyanda bulunmad1g1 anla 1lm1 tlr. 37. Cumhuriyet Ba savc1hg1 15/5/2014 tarihinde Tiirkiye Buyuk Millet Meclisi insan Haklanm inceleme Komisyonuna bir muzekkere yazarak ba vuruculann yakmlannm olumu ile sonrn;lanan olay hakkmda yurutulen herhangi bir inceleme bulunup bulunmad1g1 konusunda bilgi talep etmi tir. Muzekkereye verilen cevaptan ba vurucu Dilaver Tokta 'm 16/1/2012 tarihinde olaym faillerinin ara tmlmas1 i9in talepte bulundugu, kendisinden bilgi ve belge talep edildigi, sunulan belgelerin saghkh bir inceleme yapmak i9in yeterli olmad1g1 ve bu nedenle dosyanm kapatilarak ba vuru Dilaver Tokta 'a konu hakkmda bilgi verildigi anla 1lm1 tu. 38. Cumhuriyet Ba savc1hg1; olaym teror orgutu mensuplannca ger9ekle tirildigi iddias1yla yirmi yil soru turma yurutuldugu, ba vurucular Dilaver Tokta ve Sihat Ferat Tokta vekilinin 2012 y1lmda yaptig1 ba vuru sonrasmda Y.E.nin upheli s1fatiyla dosyaya eklendigi, tipheliye isnat edilen eylemin 1/3/1926 tarihli ve 765 say1h mtilga Turk Ceza Kanunu'nun 450. maddesinin 5. fikras1 ile 313. maddesinin 1., 2. ve 3. fikralannda duzenlenen su9lan olu turdugu, soz konusu su9lann yirmi y1lhk dava zamana 1m1 suresine tabi oldugu, soru turmaya konu eylemlerin 26/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun 82. ve 314. maddelerinde duzenlenen su9lan olu turdugu, soz konusu su9lann otuz y1lhk zamana 1m1 suresine tabi oldugu ve uphelinin lehine olan yirmi y1lhk dava zamana 1m1 stiresmm doldugu gerek9esiyle 20/4/2015 tarihinde upheli hakkmda kovu turmaya yer olmad1gma karar vermi tir. 39. Y.E.nin yarg1lama suasmdaki sorgusunda olay tarihinde Mu a be kilometre uzakhkta bulunan Senyayla'da bulundugunu soyledigini, yakmlannm oldtirulme ekli ve kullamlan ara9lar dikkate almd1gmda eylemin s1radan bir kasten oldurme su9u olarak nitelendirilemeyecegi, i kence ve insanhga kar 1 su9lar i9in zamana 1mmm soz konusu olmad1g1 ve upheli hakkmda dava a9ilmas1 gerektigi gerek9eleriyle kovu turmaya yer olmad1gma dair karara itiraz edilmi tir. itiraz dilek9esinde itiraz edenlerin "ba vurucu Dilaver Tokta ve digerleri" oldugu belirtilmi ancak "digerleri" ifadesinin hangi ba vuruculan kapsad1g1 a91klanmam1 tu. Bununla birlikte ba vurucular Dilaver Tokta ile Sihat F1rat Tokta tarafmdan iki avukata verilen bir vekaletname ile ba vurucu Mahpuz Tokta tarafmdan ba ka bir avukata verilen vekaletnamenin soru turma evraki arasmda oldugu, Habibe Seyrek d1 mdaki ba vurucular i9in ba vurucular Dilaver Tokta ile Sihat Fuat Tokta vekilince bir avukata yetki belgesi verildigi ancak Dilaver Tokta ile Sihat Fuat Tokta d1 mdaki ba vurucular yonunden dayanak vekaletnamenin soru turma evraki arasmda bulunmad1g1 anla 1lm1 tlr. 40. itiraz, Mu Sulh Ceza Hakimliginin 1/6/2015 tarihli karanyla reddedilmi tir. IV. iLGiLi HUKUK 41. Konuyla ilgili ulusal hukuk ve uluslararas1 hukuk normlan ile uluslararas1 hukuk uygulamas1 Anayasa Mahkemesinin Sultani Acar (B. No: 2014/16344, 22/3/2018, 29-61) ba vurusu hakkmda verdigi kararda yer almaktad1r. V. iNCELEME VE GEREK ;E 42. Mahkemenin 14/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du tinuldu: 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 A. Ba vurucularm iddialan ve Bakanhk Gorii ii 43. Ba vurucular; yakmlannm tellerle birbirlerine baglanarak canh bir ekilde once yak1ld1g1m, sonrasmda kur un s1k1larak oldiiriildiigunii ve soz konusu eylemlerin kuvvetle muhtemel guvenlik gu9lerince ger9ekle tirildigini belirterek kotu muamele yasagmm ihlal edildigini ileri surmu lerdir. Aynca yakmlannm ya ammm korunmad1gmdan soz eden ba vurucular, yakmlannm kamu gorevlilerince yakarak olduriilmesi nedeniyle ya am hakkmm ihlal edildigini iddia etmi lerdir. Son olarak ba vurucular; soru turmanm ak1beti hakkmda kendilerine bilgi verilmemesinden, olaym uzerinden ge9en yirmi iki y1h a km sureye ragmen faillerin tespit edilememesinden, soru turmada pek 90k eksik bulunmamasmdan, makul bir ozen ve suratle soru turma yapilmamasmdan ve soru turmamn zamana 1m1 nedeniyle sonlandmlacak olmasmdan ikayet ederek adil yarg1lanma, ya am ve etkili ba vuru haklannm ihlal edildigini one surmu lerdir. 44. Bakanhk gorii unde; ozen yukumlulugunu yerine getirmeyerek ellerindeki bilgi ve belgeleri zamamnda adli makamlara vermeyen ba vuruculann bireysel ba vuru suresini canlandirmak amac1yla dava zamana 1m1 suresinin dolmasma az bir zaman kala yeni iddialarda bulunduklan, ba vurucular ilyas Tokta , Arzu Tokta , Gulcihan Tokta , Meryem ;::aglar, Ahmet Tokta ve Hasibe Seyrek'in soru turmaya dahil olduguna dair bir bilginin bulunmad1g1 , kovu turmaya yer olmad1gma dair karara da sadece ba vurucu Dilaver Tokta 'm itiraz ettigi ve bireysel ba vurunun ikincil niteligi geregi olagan kanun yollannda ileri suriilmeyen hususlann bireysel ba vuruya konu edilemeyecegi belirtilerek magdur s1fat1 ile ba vurusu suresine, ba vuru yollanmn tuketilmesine ve ki i yonunden yetkiye ili kin kabul edilebilirlik kriterlerine dikkat 9ekilmi tir. 45. Ba vurucular, Bakanhk gorii une kar 1 beyanlannda olaym meydana geldigi tarihte ya ya lannm ku9uk ya da hak arama bilincinden yoksun olduklanm, Anayasa ve baz1 kanunlarda yapilan degi ikliklerle i kence ve insanhga kar 1 su9lar yonunden zamana 1m1 suresinin kaldmlmasm1 ve 1990'h y1llardaki faili tespit edilememi baz1 olaylar ile bir kis1m darbe faili hakkmda davalar a91lmasm1 bir umit ve adalet 1 1g1 olarak gorerek Van Cumhuriyet Ba savc1hgmdan (TMK 10. madde ile gorevli) baz1 taleplerde bulunduklanm, taleplerini dile getirdikleri dilek9enin ekindeki iHiO raporuna gore bir polis efinin olaym faillerinin devlet imkanlanm kotuye kullanan bir grup asker oldugunu beyan ettigini (Soz konusu raporun bir omegi ba vuru formunun ekinde de yer almakta olup rapora esas almd1g1 iddia edilen be tamgm iHiO ile 12/6/1995 tarihinde Ankara'da gorii tugu anla 1lmaktad1r), soru turma makamlanndan bahse konu bu ki ilerin tespiti i9in tahkikat yapilmasm1 istediklerini, taleplerine istinaden ba vurucu Meryem ;::aglar ile S.i.nin ifadesi almm1 sa da J... kod adh ki i ile Y.E.nin ifadelerinin almmad1gm1, ozen yukumluluklerini yerine getirdiklerini, soru turma kapsammda yazd1klan tum dilek9elerde ve kovu turmaya yer olmad1gma dair karara yaptiklan itiraza ili kin dilek9ede taleplerin "Dilaver Tokta ve digerleri" adma yap1ld1gmm yaz1ld1gm1 ve tum ba vurucular tarafmdan verilen vekaletnamenin soru turma dosyasmda mevcut oldugunu one surmu lerdir. B. Degerlendirme 1. Hukuki Nitelendirme ve incelemenin Kapsam1 Yoniinden 46. Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazlzgz, maddf ve manevf varlzgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci ve u9uncu fikralan oyledir: 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 "Herkes, yaJama ... hakkzna sahiptir. Kimseye iJkence ve eziyet yapzlamaz; kimse insan haysiyetiyle bagdaJmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz . " 47. Anayasa'nm "Devletin temel amar; ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili boltimti oyledir: "Dev le tin temel ama ; ve gorevleri, ... Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kiJilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulugunu saglamak; kiJinin temel hak ve hiirriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagdaJmayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geliJmesi i ;in gerekli Jartlarz hazzrlamaya c;alzJmaktzr. " 48. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vuruculann adil yarg1lanma hakk1yla baglantI kurarak ileri stirdtikleri iddialann ozti, yakmlannm oltimti hakkmdaki soru turmanm etkili bir bi9imde ytirtittilmedigine ili kindir. Bu sebeple amlan iddialar da ya am hakk1 kapsammda incelenmi tir. 49. Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ya am hakk1 ve kotti muamele yasagmm ihlal edildigi iddia edildigi zaman Anayasa Mahkemesi, bu konu hakkmda tam bir inceleme yapmahdu (Hamdiye Asian, B. No: 2013/2015, 4/11/2015, 93). 50. iddia edilen olaylann ger9ekliginin tam bir inceleme yapilarak tespit edilebilmesi i9in ise her ttirlti tipheden uzak, makul kamtlann varhg1 gerekir. Bu nitelikteki bir kamt yeterince ciddi, a91k ve tutarh emarelerden ya da aksi ispat edilemeyen birtak1m karinelerden olu abilir (Hzdzr 6zturk ve Dilif Ozturk, B. No: 2013/7832, 21/4/2016, 107). 51. Ba vuru formu ve eklerinde sunulan belgeler ile ba vuruya konu ceza soru turmasmda yer alan bilgi ve belgeler, ya am hakk1 ve kotti muamele yasagmm maddi boyutunun ihlal edilip edilmedigi konusunda bir degerlendirme yapilmasma imkan saglayacak nitelikte -makul tiphenin otesinde- kamt unsuru i9ermemektedir. Olaym ger9ekle tigi ko ullar, bir ba ka soyleyi le olenlerin iddia edildigi gibi i kenceye maruz b1rak1ld1ktan sonra kamu gorevlilerince veya bu gorevliler adma hareket eden ki ilerce mi yoksa ti9tincti ki ilerce mi oldtirtildtigti bir degerlendirme yap1lmasma imkan saglayacak nitelikte belirlenebilmi degildir. 52. Bu artlar altmda incelemenin ya am hakk1 ve kotti muamele yasagmm etkili soru turma yapma ytiktimltiltigtine ili kin usul boyutu ile smuh olarak yapilmas1 gerekli ve yeterli gortilmti ttir. 2. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 53. Ya am hakkmm dogal niteligi geregi, ya amm1 kaybeden ki i a91smdan bu hakka yonelik bir ba vuru ancak ya anan oltim olay1 nedeniyle olen ki inin magdur olan yakmlan tarafmdan yapilabilecektir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41 ). Ba vurucular Dilaver Tokta , Ahmet Tokta ve Habibe Seyrek olayda 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 ya amm1 yitiren M.S.T.nin 9ocuklan; ba vurucular ilyas Tokta , Sihat F1rat Tokta ve Arzu Tokta olen Me.S.T.nin 9ocuklan, ba vurucu Giilcihan Tokta Me.S.T.nin e i, ba vurucu Meryem C::aglar ise olen N.T.nin annesidir. Bu nedenle ba vuruda, ya am hakk1 yoniinden ba vuru ehliyeti konusunda bir eksiklik bulunmamaktadir. 54. Anayasa Mahkemesi Esma ;elebi (B. No: 2014/17591, 19/4/2017, 80) ba vurusunda, yakmlan ya amm1 yitiren ba vuruculann kotii muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddialanm incelemi ve ba vurucularm kendileri bakimmdan dogrudan magduriyetini ileri stirmeyip olen yakmlanna yonelik eylemleri ikayet konusu yaptiklan gerek9esiyle ba vuruda magdur statiisti bakimmdan bir sorun bulunmad1g1 sonucuna ula m1 tlf. Somut ba vuruda da ba vurucular, olen yakmlanna yonelik eylemlerden yakmm1 lardir. 0 halde ba vuruda, ba vuru ehliyeti konusunda i kence ve kotti muamele yasag1 yontinden de bir eksiklik bulunmamaktadir. 55. Bununla birlikte ba vurunun ba vuru yollarzmn tiiketilmesi ve bu kuralla iv i9e girmi bulunan ba vuru siiresi kurah bakimmdan da ayn bir degerlendirmeye tabi tutulmas1 gerekmektedir. 56. Anayasa'nm 148. maddesinin ti9tincti fikras1 oyledir: " ... BaJvuruda bulunabilmek i ;in olagan kanun yollarznzn tuketilmiJ olmasz Jarttzr. " 57. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri surulen iJlem, eylem ya da ihmal ir;in kanunda ongorulmil idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamznzn bireysel baJvuru yapzlmadan once tuketilmiJ olmasz gerekir. " 5 8. 6216 say1h Kanun 'un "Bireysel ba vuru usulii" kenar ba hkh 4 7. maddesinin ( 5) numarah fikras1 oyledir: "Bireysel baJvurunun , baJvuru yollarznzn tuketildigi tarihten; baJvuru yolu ongorulmemiJse ihlalin ogrenildigi tarihten itibaren otuz gun i ;inde yapzlmasz gerekir. " 59. Oncelikle belirtmek gerekir ki amlan Anayasa ve Kanun maddelerinde yer verilen kanun yollannm tiiketilmesi ko ulu, bireysel ba vurunun temel hak ihlallerini onlemek i9in son ve olagantistii bir 9are olmasmm dogal sonucudur (Necati Giindiiz ve Recep Giindiiz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 20). 60. Temel hak ve ozgtirluklere sayg1, devletin tum organlannm anayasal odevi olup bu odevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya 91kan hak ihlallerinin dtizeltilmesi idari ve yarg1sal makamlann gorevidir. Bu nedenle temel hak ve ozgurluklerin ihlal edildigi iddialannm oncelikle derece mahkemeleri onunde ileri surulmesi, bu makamlar tarafmdan degerlendirilmesi ve bir 96ztime kavu turulmas1 esastir (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 61. Tuketilmesi gereken ba vuru yollan, ba vurucunun ikayetleri apsmdan makul bir ba an ans1 sunabilecek ve bir 96ztim saglayabilecek nitelikteki kullamlabilir ve etkili ba vuru yollandir . Aynca ba vuru yollanm tiiketme kurah ne kesin ne ekli olarak uygulanabilir bir kural olup bu kurala uygunlugun denetlenmesinde somut ba vurunun ko ullannm dikkate almmas1 esastir. Bu anlamda yalmzca hukuk sisteminde birtak1m 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 ba vuru yollannm varhgmm degil aym zamanda bunlann uygulama artlan ile ba vurucunun ki isel ko ullannm gen;ek9i bir bi9imde ele almmas1 gerekmektedir. Bu nedenle ba vuruculann ba vuru yollanm tiiketmeleri noktasmda kendilerinden beklenebilecek her eyi yerine getirip getirmediklerinin ba vurunun ozellikleri dikkate almarak incelenmesi gerekir (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, 28). 62. ihlal iddiasm1 degerlendirmeye ve ihlal tespiti yap1ld1gmda yeterli giderimi saglamaya imkan tamyan bir ba vuru yolunun bulunmamas1 halinde ba vuru yollanmn tiiketilmesi kuralm1 uygulamak mtimktin olmayacaktu (Yasin Agca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 121). Boyle bir durumda ba vuruculann ihlali ogrendikleri tarihten itibaren stiresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmalan gerekmektedir. 63. ikayetleri konusunda 9oztim saglayabilecek etkili bir ba vuru yolunun mevcut olmas1 halinde oncelikle bireysel ba vuruda bulunmak, dava ve ba vurulanm takip etmek i9in gerekli ozeni gosterme ytiktimltiltigti bulunan ba vurucular , en kisa stirede yetkili makamlara ba vurmahdular. Zira zaman ge9tik9e delillerin kaybolma veya bozulma ihtimali artmakta ve ger9eklerin ortaya 91kmas1 zorla maktadu (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu , B. No: 2014/15732, 24/1/2018, 84). 64. Ote yandan, ikayeti yetkili makamlara iletmenin imkans1z veya onemli ol9tide gti ; oldugu durumlar -ki bu durumlann neler oldugu her ba vuruda olay ve olgular ile ba vurucunun tutumu nazara almarak aynca degerlendirilmelidir- mevcutsa ba vuruculann ozen ytiktimltiltigtintin ancak bahse konu durumlann sona ermesinden itibaren ba layacag1 kabul edilmelidir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 85). 65. Y a am hakk1 ile ilgili bir soru turmanm etkili olup olmad1g1 yontinden inceleme yap1labilmesi i9in -mutlak surette gerekli olmasa da-ytirtitiilen soru turmanm makul bir stireyi a mamas1 art1yla ilgili kamu makamlan tarafmdan nas1l sonlandmlacagmm beklenmesi , bireysel ba vuru ile getirilen koruma mekanizmasmm ikincil niteligine uygun olacaktu (Rahil Dink ve digerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014, 76; Huseyin Caru , B. No: 2013/7812, 6/10/2015, 46). 66. Diger taraftan ba vuruculann yetkili makamlara mtiracaat etmelerine ragmen dogal olmayan bir oltimle ilgili soru turma ba latilmam1 sa , ba lat1lan soru turmada ilerleme yoksa veya soru turma art1k etkisiz bir hal alm1 sa, ba vuruculardan soru turmanm sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacaktu . Boyle bir durumda ba vurucular, gerekli ozeni gostermeli ve ikayetlerini 90k uzun sure ge9irmeden Anayasa Mahkemesine sunabilmelidirler (Rahil Dink ve digerleri, 77). Zira soru turmanm etkililigini saglayacak bir ba vuru yolu bulunmamaktadu (Yasin Agca, 121). 0 halde amlan ihlal iddialan yontinden ba vuru yollannm tiiketilmesi gerekmemektedir. Boyle bir durumda ba vurucular, etkili bir soru turma ytirtitiilmediginin farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmahdular. Dogal olarak ba vuruculann etkili bir soru turma ytirtitiilmediginin ne zaman farkma varmalan gerektigi her davanm artlanna bagh olarak degerlendirilecektir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 87). 67. Somut olayda ya anan elim hadiseyle ilgili resen soru turma ba lat1lm1 , olay yeri kolluk gorevlilerince incelenmi , olay yerinin krokisi 9izilmi ve olti muayene i lemleri yap1lm1 ise de olaym faillerinin tespiti konusunda en onemli delil niteligindeki olen M.S.T.nin cesedinden 91kanlan mermi 9ekirdegi balistik yonden incelenmeden 17/1/1994 tarihinde faillerin tespitine 9ah 1lmas1, arama ve neticelerinden ti ; ayda bir haber verilmesi i9in kolluk birimlerine Diyarbaku DOM Ba savc1hgmca mtizekkere yaz1lm1 tu. Sonraki 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 sure9te 12/9/2012 tarihinde kadar olaym aydmlat1lmasma ve faillerin tesp1tme yonelik herhangi bir soru turma i lemi yap1lmam1 , yalmzca faillerin tespitine 9ah 1ld1g1 yonunde kolluk gorevlilerince duzenli olmayan arahklarla tutulan ve zamanla s1radan hale gelen tutanaklar soru turma evraklan arasma almm1 t1r. Nitekim ba vurucu Dilaver Tokta 12/9/2012 tarihli dilek9esinde soru turmanm etkisiz yurutuldugunden soz ederek bu durumdan yakmm1 tlr. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, ba vuruculann ba vuru tarihinin otuz gun oncesinden 90k daha uzun sure once ceza soru turmasmm etkinlikten yoksun oldugunun farkma varmalan gerektigi kamsmdadu. 68. Yakmlannm oldurulmesi ile ilgili ikayetlerini yetkili makamlara iletmede veya soru turmanm etkisizligiyle ilgili bireysel ba vuru yapmada gu9luk 9ektikleri yonunde herhangi bir iddialan bulunmayan ba vurucular, olaym meydana geldigi tarihte ya ya lannm ku9uk ya da hak arama bilincinden yoksun olduklanm ileri surerek soru turmamn etkisizligini daha once dile getirmelerinin mumkun olmad1gma yonelen iddialarda bulunmu iseler de en ku9uk ba vurucu Sihat Fuat Tokta 1984 yilmda dogmu olup 2002 y1lmda re it olmu tur. Bu sebeple soru turmanm etkisizliginin ba vuru tarihinden uzun zaman once dile getirilmemesi nedeninin ya ku9uklugu olmad1g1 sonucuna vanlm1 tu. 69. Bununla birlikte soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut venc1 geli meler ve ger9ek9i varsay1mlar bulundugu, soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirler almd1g1 surece ba vuru yollanm tuketmeden bireysel ba vuruda bulunmalan da ba vuruculardan beklenmemelidir. Ancak bu halde dahi soru turmanm daha sonra etkisizle tigini ogrenen ba vurucular, durumun farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren suresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmahd1rlar (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 88). 70. Bu nedenle soru turmanm sonucu beklenmeden bireysel ba vuruda bulunulsa da ba vurunun suresinde yap1hp yapilmad1gmm tespiti i9in soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici geli meler ve ger9ek9i varsay1mlann bulunup bulunmad1g1 ve soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 herhangi bir tedbirin ahmp almmad1g1 tespit edilmelidir. 71. Ba vurucular Dilaver Tokta ve ilyas Tokta 12/9/2012 tarihinde yurutulen soru turmanm etkisizliginden yakmarak ve olaym meydana geldigi tarihten sonra bolgeye giden iHiO yetkililerinin hazulam1 rapordan soz ederek soru turmanm (Ba vurucularca davadan soz edilmi tir.) Diyarbaku Agu Ceza Mahkemesince yarg1lamas1 yap1lmakta olan bir dava ile birle tirilmesini talep etmi lerdir. Ne var ki bahse konu orgut yetkililerinin 12/6/1995 tarihinde goru tugu tamklar olaym nasil meydana geldigini gormemi lerdir. Aynca Cumhuriyet savc1s1 ba vuruculann talebini, Diyarbaku Agu Ceza Mahkemesince gorulmekte olan davaya konu olay ile ba vuruya konu olay arasmda herhangi bir baglantI bulunmad1g1 gerek9esiyle reddetmi tir (bkz. 29). Ger9ekten de ba vurucular dilek9elerinde, ba vuruya konu olay ile davaya konu olay arasmda baglantI olduguna dair herhangi somut bir husus ileri surmemi lerdir. 72. Ba vuruculann talepleri dogrultusunda 8/2/2013 tarihinde ba vurucu Meryem ;::elik ile S.i.nin beyanlan tespit edilmi olsa da ad1 ge9enler birbiriyle uyumsuz beyanlannda olum olaym1 9evreleyen ko ullann aydmlatilmasma ve faillerin tespitine imkan verecek herhangi bir husus soylememi lerdir (bkz. 30). 73. Ba vurucu Dilaver Tokta 5/12/2013 tarihli bir dilek9e ile Van Cumhuriyet Ba savc1hgma (TMK 10. madde ile gorevli) muracaat etmi ve donemin Bolu Komando Tugay1 sorumlusu olan emekli General Y.E. hakkmda dava a9ild1gmdan soz ederek 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/4852 : 14/11/2018 soru turmanm Y.E. hakkmda a91lan dava ile birle tirilmesini talep etmi tir. Ancak dilek9ede , Y.E. hakkmda a91lan davaya konu olaylar ile ba vuruya konu olay arasmda baglantI bulunduguna dair somut herhangi bir husustan soz edilmemi tir. Aynca olaym meydana geldigi tarihte yiirlirlukte bulunan 765 say1h Kanun'da ongorlilen ve Cumhuriyet savc1smca somut olaya uygulanmas1 gerektigi tespit edilen yirmi y1lhk dava zamana 1m1 suresi 24/10/2013 tarihinde dolmu tur (bkz. 38). 74. Amlan nedenlerle Anayasa Mahkemesi, ba vurucular Dilaver Tokta ve ilyas Toktafm muracaatlanndan sonra da soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 herhangi bir tedbirin almmad1g1, aynca soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici geli melerin ve ger9ek9i varsay1mlann da bulunmad1g1 kanaatindedir. 75. Ba vurucular , yirmi yilhk bir dava zamana 1m1 suresine tabi olay hakkmda yakla 1k on dokuz y1l boyunca hareketsiz -soru turmanm ak1beti hakkmda bilgi talep etmek ve soru turma evrakmm fotokopisi istemek haricinde- kalm1 lard1r. Oysa ba vuruculann iddialan yonunden olum olaymm ko ullan ile faillerinin tespiti i9in en onemli delil niteligindeki M.S.T.nin cesedinden 91kanlan mermi 9ekirdegi 31/3/2003 tarihinde , 1993 yilmdaki askeri operasyonlara ili kin hizmet defteri ise on yilhk ar ivde saklama suresi sonunda imha edilmi tir (bkz. 31, 32). Bir ba ka ifadeyle ba vurucular ozen yiikumltiluklerini oylesine ihmal edip soru turma makamlanyla o kadar ge9 temasa ge9mi lerdir ki soru turma makamlannm somut kamt elde etme imkam kalmam1 tir. Boylesi bir durumda Anayasa Mahkemesinin devletin negatif yiikumltiltiklerine ger9ekten uyup uymad1g1m inceleme ans1 bulunmad1g1 a91ktu. 76. Sonu9 olarak Anayasa Mahkemesi , ba vuruculann ba vuru tarihi olan 8/4/2014 tarihinden otuz gun oncesinden 90k daha uzun sure once ceza soru turmasmm etkinlikten yoksun oldugunu fark etmeleri gerektigi ve yapilan ba vurunun suresinde yapilm1 bir ba vuru olarak kabul edilemeyecegi sonucuna varm1 tlr. 77. A91klanan gerek9elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik artlan yonunden incelenmeksizin sure a zmz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ba vurunun sure a zmz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , B. Y arg1lama giderlerinin ba vurucular uzerinde BIRAKILMASINA 14/11/2018 tarihinde OY BiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Burhan -0-STUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serruh KALELi -Oye -Oye Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ 13